Náttúran.is

Þvottahúsið - Þurrkari

Þurrkarinn notar næstum því jafn mikla orku og ísskápurinn (en ísskápurinn eyðir að jafnaði mestri orku á heimilinu). Best er að nota þvottasnúruna til að þurrka en ef þú þarft að kaupa þurrkara hafðu þá í huga að hann noti sem minnsta orku.

Orkumerkin Energy Star, Evrópska orkumerkið og GEEA hjálpa okkur að finna orkunýtnustu tækin. Ef pláss er fyrir snúrur, inni eða úti, er þurrkari oft algerlega ónauðsynlegur.

Grænt fyrirtæki

Á Græna kortinu er hægt að fá upplýsingar um græn fyrirtæki.

Skilgreiningin sem við flokkum eftir er eftirfarandi:
Fyrirtæki sem hlotið hafa vottanir frá Norræna Svaninum, EarthCheck, Marine Stewardship Council eða hafa vottun frá Vottunarstofunni Tún.

Sjá nánar um græn fyrirtæki hér á Græna kortinu undir flokknum „Grænt fyrirtæki".

Grafík: Myndtákn Green Map® System flokksins „Grænt fyrirtæki“.

Eldhúsgarðurinn - einföld leið til að gera sér gróðurreit hvar sem er

Ef þú hefur aðeins lítið pláss til umráða eða getur fengið smá pláss á svölum eða holað þér niður hjá vini eða kunningja gætir þú komið þér upp Eldhúsgarði í örlitlu útgáfunni. Góð stærð til að miða við er einn fermeter 1m2 en á einum fermeter má rækta ýmislegt og hafa gaman af. Ef reiturinn er ekki plægður fyrir getur þú skellt niður einföldum fjórhliða botnlausum kassa. Hann má gera úr mótatimbri eða bara einhverjum viðarafgöngum sem finnast víða. Hornin má festa saman með gúmmíbút, skósólum af ónýtum strigaskóm eða gömlum stígvélum. Heftibyssa eða nokkrar skrúfur hjálpa þér síðan við að festa heimatilbúnu „lamirnar“ á timbrið. Um að gera að kosta sem minnstu til og nota það sem til er. Auðvitað má einnig nota fínar lamir, skrúfa eða negla spýturnar saman.

Djúpavogshreppur er Cittaslow

Í byrjun marsmánaðar árið 2013 var umsókn Djúpavogshrepps um inngöngu í Cittaslow-hreyfinguna samþykkt. Aðild sveitarfélagsins að hreyfingunni var í burðarliðnum um nokkuð langt skeið en líta má á hana sem rökrétt framhald þeirrar stefnu sem rekin hefur verið í sveitarfélaginu um árabil.

Í Aðalskipulagi Djúpavogshrepps 2008 - 2020 er að finna mjög metnaðarfulla stefnu um verndun náttúru og menningarminja. Lögð er áhersla á sérstöðu náttúrunnar, t.d. í gegnum verkefnið Birds.is. Flokkun og endurvinnsla sorps hefur verið innleidd ásamt því sem stór skref hafa verið tekin til fegrunar umhverfis. Leitað hefur verið leiða til að finna gömlum byggingum nýtt hlutverk. Lögð er áhersla á að tryggja fjölbreytni í atvinnumálum þar sem lítil og meðalstór fyrirtæki með vistvænan atvinnurekstur eru sérstaklega boðin velkomin. Skólar á svæðinu starfa undir merkjum Grænfánans, kaffi- og veitingahús leggja sig fram um að bjóða upp á staðbundið hráefni og framreiðslu. Hvatt er til íþróttaþátttöku og félagslegra samskipta með margvíslegum uppákomum, samkomu- og mótahaldi, svo fátt eitt sé talið.

Þegar valið stendur á milli einsleitni eða fjölbreytni, hnattvæðingar eða sérstöðu, hraða eða vitundar, þá hefur Djúpavogshreppur markað sér stefnu til framtíðar.

Djúpavogshreppur er Cittaslow.

1. Saga Cittaslow
Undir lok síðustu aldar, sammæltust fjórir bæjarstjórar á Ítalíu um að nóg væri komið af hnattvæðingu og hraðaáráttu nútímans. Þeirra tilburða að vilja steypa ólíka menningarheima umhugsunarlaust í sama mót og skeyta lítið áhrif þess á samfélög og umhverfi. Töldu þeir nauðsynlegt að sett væri fram stefna sem legði áherslu á hið gagnstæða; þar sem virðing fyrir fólki, staðbundinni menningu og umhverfi væri í heiðri höfð. Með þessa sýn og hugmyndafræði SlowFood-samtakanna að leiðarljósi varð Cittaslow-hreyfingunni hleypt af stokkunum árið 1999.

Síðan þá hafa margir fundið samhljóm með Cittaslow-hreyfingunni. Henni hefur vaxið hratt fiskur um hrygg og í apríl árið 2013 höfðu 176 bæir og sveitarfélög í 27 löndum víðsvegar um heiminn gerst aðilar að hreyfingunni.

Í stærra samhengi
Cittaslow-hreyfingin er afsprengi „Hæglætishreyfingarinnar“ (The Slow Movement) sem rekja má allt aftur til ársins 1986, þegar blaðamaðurinn Carlo Petrini mótmælti opnun veitingastaðar McDonald's skyndibitakeðjunnar á hinu fræga Piazza di Spagna-torgi í Róm, þeim fyrsta á gjörvalli Ítalíu. Síðan þá hefur Hæglætishreyfingin með SlowFood-samtökin í fylkingarbrjósti unnið að því að upphefja manneskjuleg gildi og staðbundna menningu með virðingu og vitund fyrir umhverfi og uppruna í öndvegi.

Á undanförnum árum hefur „hæglætis“-hugmyndafræðinni vaxið ásmegin og hefur hún verið heimfærð á fjölmörg svið samfélagsins, en auk Cittaslow má t.d. nefna Slow Living, Slow Travel, Slow Design & Slow Fashion.

2. Hvað er Cittaslow?
Í víðasta skilningi er markmið Cittaslow-hreyfingarinnar að auka lífsgæði og ánægju fólks með því að veita hnattvæðingu, einsleitni og hraðaáráttu í borgum og bæjum nútímans viðnám og heiðra þess í stað sérstöðu, vitund og sjálfbærni.

Til að mæta þessu markmiði leggja stefnumið Cittaslow áherslu á verndun náttúru og menningarminja, fegrun umhverfis, umhverfisgæði, notkun á nýjustu tækni í þágu samfélagsins, eflingu staðbundinnar matarmenningar og framleiðslu, öryggi og aðgengi, sem og gestrisni, kurteisi og vinsamlegt viðmót.

6 flokkar - 52 viðmið
Með því að gerast aðili að Cittaslow-hreyfingunni skuldbindur bæjarfélag/sveitarfélag sig til að vinna að 52 viðmiðum sem sett eru fram í eftirfarandi sex flokkum:

• Umhverfimál Loft-, vatns- og jarðvegsgæði skulu vera í samræmi við gildandi lög og reglugerðir en einnig skal gætt að rafsegulmengun, hávaðamengun og mengunar vegna raflýsingar. Úrgang skal flokka og endurvinna og hvetja skal til moltugerðar. Bann er lagt við notkun og ræktun erfðabreyttra lífvera í landbúnaði, mælst er til þátttöku í Staðardagskrá 21 sem og innleiðingu umhverfisstaðla á borð við EMAS og ECOLABEL.
• Innviðir samfélagsins Vinna skal að uppbyggingu og endurgerð menningarminja, fegrun þéttbýlis og endurskipulagningu svæða í niðurníðslu. Efla skal umferðaröryggi, veita öllum gott aðgengi að þjónustu og eftirsóknarverðum áningarstöðum, skipuleggja skal góðar göngu- og hjólaleiðir og skapa aðlaðandi almennings- og útivistarsvæði. Vinsamlegt viðmót og rík þjónustulund skal í hávegum höfð og gerðar skulu áætlanir er miða að ánægjulegri og aukinni samveru og samvinnu íbúa og gesta.
• Gæði þéttbýlis Horfa skal til þess að uppbygging falli vel að umhverfi og byggingarefni séu umhverfisvæn. Setja skal fram áætlun um plöntun gróðurs á almenningssvæðum og einkagörðum, tryggja skal að ruslafötur, sem falla vel að umhverfi, séu fyrir hendi sem og áætlanir um hávaðastjórnun og litaval utanhúss. Nýta skal tækni í þágu íbúa og samfélags, t.d. með eflingu fjarvinnu og fjarnáms, en einnig með gagnvirkum vefsíðum sem veita milliliðalaust samband við yfirvöld eða þjónustuaðila.
• Verndun staðbundinnar framleiðslu Þróun lífræns landbúnaðar skal efld og stuðla skal að notkun lífræns og staðbundins hráefnis í matargerð, s.s. á veitingahúsum og í skólum. Áhersla er lögð á að haldin séu námskeið fyrir leik- og grunnskólanemendur um mat og matargerð í samstarfi við SlowFood. Þá skal tryggja gæði framleiðslu og verndun staðbundinna framleiðsluaðferða, skapa vettvang fyrir markaðssetningu staðbundinnar framleiðslu, og hafa í heiðri og efla ennfrekar staðbundna menningarviðburði og hefðir.
• Gestrisni Leggja skal upp úr vinsamlegu viðmóti og hæfni þeirra sem taka á móti ferðamönnum, hafa sveigjanleika í opnunartíma verslana og hvers kyns þjónustu og greitt aðgengi að upplýsingum. Bjóða skal upp á gönguferðir með leiðsögn og merkja með skýrum hætti ferðamannastaði og áhugaverðar gönguleiðir.
• Vitund Gera skal grein fyrir með hvaða hætti viðmið Cittaslow verða aðlöguð samfélaginu sem og gerð áætlana um hvernig stuðla skuli að þátttöku og samheldni íbúa á þeim sviðum sem viðmið Cittaslow ná til.

3. Cittaslow til Djúpavogshrepps - Af hverju?
Búlandstindur, Búlandsnes og Berufjörður.
Djúpavogskirkja, Djúpavogshöfn og Djúpavogsbúar.
Teigarhorn og Tyrkjarán. Fuglaparadís og Faktorshús.
Hammondhátíð, Hamarsfjörður og Hálsþorp.
Þvottáreyjar, Þvottá og Þangbrandur.
Álftafjörður og álfatrú. Papey og prófasturinn.

Allt ofantalið á það sameiginlegt að endurspegla Djúpavogshrepp með einum eða öðrum hætti. Endurspegla sérstöðu sem aðeins finnst á einum stað í víðri veröld, því staðreyndin er jú sú að í þessum heimi er aðeins til einn Djúpavogshreppur.

Og í sérstöðunni felast tækifæri
Með aðild sinni að Cittaslow-hreyfingunni vill Djúpavogshreppur kappkosta að nýta tækifærin. Hefja náttúru og staðbundna menningu til vegs og virðingar um leið og íbúum og gestum eru skapaðir möguleikar á dvöl í hreinu, öruggu og uppbyggilegu umhverfi þar sem samkennd, samvinna og sanngirni er í heiðri höfð.

Birkielixír - Vorkúr

Birkielixír til yngingar (eftir 35 ára aldurinn)

Innihald:
Birkilauf*, safinn úr 20 sítrónum, hrásykur.
Hlutföll: 1,5 kg. birkilauf.
Safinn úr 20 sítrónum.
3,5 kg. hrásykur.

Nýttir plöntuhlutar: Ný lauf og óskemmd.
Tími söfnunar: Að vori.

1. dagur: Soðnu vatni hellt yfir birkilaufin í stórum potti og látið liggja yfir nótt. Vatnið á að fljóta vel yfir laufin.
2. dagur: Birkilaufin tekin úr vatninu og vatnið hitað aftur að suðumarki og laufin sett aftur í vatnið.
3. dagur: Birkilaufin tekin úr vatninu og vatnið hitað aftur að suðumarki og laufin sett aftur í vatnið.
4. dagur: Birkilaufin tekin úr vatninu og vatnið hitað aftur að suðumarki og laufin sett aftur í vatnið.
5. dagur: Sigtið laufin frá , pressið vel úr þeim, látið sjóða upp með safann úr 20 sítrónum og ca. 3 1/2 kg af sykri/hrásykri. Fyllið á flöskur (glerflöskur).

Virk efni: Bitruefni, tannín, ilmolíur
Notkun: Vorkúr
Skammtar: Ein matskeið daglega í vatnsglasi

Varúð: Ekki fyrir börn!

Til gerðar þarf:
Ílát: Góður pottur
Verkfæri: Sigti og sleif

*Ath. að tína aðeins af villtum trjám sem ekki hafa verið úðuð með skordýraeitri og munið að tína aðeins lítið af hverju tré til að ganga ekki nærri heilbrigði trésins.

Uppskrift frá Dr. Christian Osika, anthroposophiskum lækni sem komið hefur nokkrum sinnum til Íslands og haldið námskeið.

Efri myndin er af ungu birkilaufi en best er að tína birkilaufin þegar þau eru nýbúin að opna sig. Neðri myndin er af birkilaufi sem búið er að liggja í soðnu vatni eina nótt.  Ljósmyndir: Guðrún A. Tryggvadóttir.