Fréttir
Kerti eru ekki bara kerti!
Nú fer í hönd mikil kertatíð. En ef manni er annt um komandi kynslóðir er ekki alveg sama hvernig kerti maður kaupir. Uppruni kertanna er nefnilega ærið misjafn.
Almennt talað er um tvo valkosti að ræða varðandi hráefni til kertaframleiðslu, annars vegar hráolíuafurðir og hins vegar afurðir úr (nýlegri) dýra- og plöntufitu. Líklega er parafín langalgengasta hráefnið. Það telst alls ekki umhverfisvænt, enda í sama flokki og aðrar olíuafurðir, með tilheyrandi losun gróðurhúsalofttegunda, eyðingu óendurnýjanlegra auðlinda o.s.frv. Kerti úr hinum flokknum eru almennt mun ákjósanlegri frá umhverfislegu sjónarmiði, þó að uppruninn sé vissulega misjafn. Þar er algengasta hráefnið væntanlega stearín, sem er blanda af stearínsýru og palmitínsýru. Einnig er sojavax notað í einhverjum mæli, svo og býfluguvax, já og jafnvel tólg eða eitthvað enn annað.
Allur kertabruni getur haft einhver neikvæð áhrif á umhverfi og heilsu. Að olíutengdu atriðunum frátöldum (sjá framar), er þar einkum um að ræða áhrif á inniumhverfið, annars vegar vegna sótmengunar og hins vegar vegna aukaefna sem oft er að finna í kertum, einkum ilmefna og litarefna. Ilmefnin eru t.d. undantekningarlítið mögulegir ofnæmisvaldar.
Í lok ársins 2007 samþykkti Norræna umhverfismerkisnefndin (NMN) viðmiðunarreglur fyrir Svansmerkingu á kertum*.Það þýðir að norrænir kertaframleiðendur geta sótt um að fá framleiðsluvörur sínar vottaðar með Norræna svaninum. Til þess að eiga möguleika á vottun þurfa a.m.k. 90% hráefnanna í kertin að vera endurnýjanleg, sem þýðir m.a. að kerti úr parafíni geta ekki fengið vottun. Ilmefni eru ekki leyfð í Svansmerktum kertum, þar sem þau geta verið ofnæmisvaldandi. Þá eru gerðar kröfur um hámarks sótmengun. Svonefnd teljós (oftast nefnd sprittkerti) geta fengið vottun ef þau uppfylla umrædd skilyrði, en þó því aðeins að þau séu seld án hulsturs. Þannig getur teljós í álbakka ekki fengið Svaninn. Áætlað hefur verið að ef allir sænskir neytendur myndu nota Svansmerkt kerti í stað þeirra sem þeir nota nú, myndi losun koltvísýrings minnka jafnmikið og ef 15.000 einkabílar væru teknir úr notkun!
Það sem af er hefur aðeins einn kertaframleiðandi fengið vottun Svansins, þ.e. Delsbo í Svíþjóð. Delsbo-kerti eru ekki fáanleg á Íslandi eftir því sem ég best veit. Engu að síður eiga íslenskir kertakaupendur ýmissra góða kosta völ, eins og rakið verður hér á eftir:
Besti kosturinn fyrir meðvitaða kertakaupendur er væntanlega að kaupa endurunnin kerti, t.d. frá Sólheimum í Grímsnesi eða Plastiðjunni Bjargi-Iðjulundi á Akureyri. Býst reyndar við að fleiri innlendir aðilar fáist við kertaframleiðslu úr kertaafgöngum. Einhverjir framleiða líka tólgarkerti. Þannig er hægt að fá útikerti úr tólg, bæði frá Bjarteyjarsandi í Hvalfirði og Stóruvöllum í Bárðardal, svo eitthvað sé nefnt.
Flest kerti í íslenskum verslunum eru sjálfsagt úr parafíni, „olíukerti“ sem sagt. Reyndar er sjaldnast hægt að fræðast neitt um uppruna og hráefni á kertaumbúðum. Mér er þó kunnugt um tvær góðar undantekningar frá parafínreglunni. Annars vegar veit ég að hjá Ditto eru framleidd og seld kerti úr sojavaxi. Svo komst ég líka að því um daginn, að í Rúmfatalagernum getur maður hvort sem er keypt teljós úr parafíni eða stearíni. Og þau eru meira að segja greinilega merkt og aðgreind! Þá velur maður náttúrulega stearínið.
Fyrst ég minnist aftur á teljósin, þá er auðvitað mikilvægt að koma álbökkunum undan þeim í endurvinnslu. Það þarf nefnilega 19 sinnum meiri orku til að framleiða eitthvað úr nýju áli en úr endurunni áli, auk þess sem gríðarlegt magn efna fer til spillis við frumvinnsluna. Og endurunna álið er alveg jafn gott. Málma er nefnilega hægt að endurvinna óendanlega oft án þess að gæðin rýrni! Annars eru teljósin reyndar bþsna góður valkostur, miðað við önnur kerti. Samkvæmt upplýsingum á heimasíðu Grønn Hverdag í Noregi brenna þau nefnilega hægar en önnur kerti. Dæmigerð kerti í stjökum brenna hraðast, líklega um tvölfalt hraðar en kubbakerti. Samt brenna kubbakertin tvöfalt hraðar en teljósin.
Til að fara út í aðeins meiri smáatriði, þá skiptir kveikurinn í kertunum líka máli þegar rýnt er í umhverfisvænleika þeirra. Yfirleitt er kveikurinn úr bómull og erfitt að gefa einhverja forskrift að því hvaða kveikir séu bestir. Aðalatriðið er auðvitað að kveikurinn gefi eðlilegan loga og sem minnst sót. Áður fyrr voru stundum notaðir málmýræðir í kveiki til að halda þeim stífum. Held og vona að slíkt sé nokkurn veginn úr sögunni, því að málmýræðirnir auka væntanlega hin neikvæðu áhrif þessara fallegu ljósa á umhverfi og heilsu.
*Sjá meira um viðmiðunarreglur Svansins hér.
18. des. 2011 14:50
Uppruni: http://stefangisla.com/
til baka
Sjá tengt lesefni og tilvísanir í Grænar síður hér til hægri.
- Bændadagatal
- Endurvinnsla
- Heimavinnsla
- Mengun
- Samfélagið
- Umhverfið
Tengt lesefni:
Bændadagatal: Jólin [70]
Endurvinnsla : Kertaafgangar [20]
Heimavinnsla: Tólgarkerti [2]
Mengun: Eiturefni [122]
Samfélagið: Umhverfismál [1282]
Umhverfið: Innkaup og förgun [214]
Umhverfið: Mengun [239]
Umhverfið: Orka [255]
Grænar síður:
Kertaafgangar [8]
Tólgarkerti [1]
Umhverfismál [41]
Innkaup og förgun [2]
Mengun [3]
Orka [75]

E -
Sláið inn númer E-efnis eða upphaf heitis, veljið úr listanum og smellið á sækja.
Viðburðadagatal
| sun | mán | þri | mið | fim | fös | lau | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 01 | jún |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | jún |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | jún |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | jún |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | jún |
| 30 | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | júl |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | júl |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | júl |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | júl |
| 28 | 29 | 30 | 31 | 01 | 02 | 03 | ágú |
sunnudagur 26. maí
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Óhagstætt
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir maí 2013
mánudagur 27. maí
00:00 - 13:00
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir maí 2013
00:00 - 00:00
Alþjóðleg ráðstefna um kolefnisbindingu í jarðvegi
Sjá grein: Alþjóðleg ráðstefna um kolefnisbindingu í jarðvegi
13:00 - 19:00
Sáðalmanak: Óhagstætt
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir maí 2013
19:00 - 23:59
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir maí 2013
þriðjudagur 28. maí
00:00 - 18:00
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir maí 2013
17:15
Fjölmennum við Stjórnarráðið
Sjá grein: Fjölmennum við Stjórnarráðshúsið við Lækjartorg í dag
18:00 - 23:59
Sáðalmanak: Óhagstætt
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir maí 2013
miðvikudagur 29. maí
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir maí 2013
fimmtudagur 30. maí
00:00 - 17:00
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir maí 2013
18:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir maí 2013
föstudagur 31. maí
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir maí 2013
23:59
Síðasti dagur til að senda inn tillögu á Nordic Art Insight
Sjá grein: Listasamkeppni um sjálfbæra neyslu - Nordic Art Insight
laugardagur 01. júní
00:00 - 13:00
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
14:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blað
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
sunnudagur 02. júní
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blað
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
mánudagur 03. júní
00:00 - 12:00
Sáðalmanak: Blað
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
12:00 - 14:00
Er sjálfbærni enn möguleg? Hádegisfundur
Sjá grein: Er sjálfbærni enn möguleg? - Ástand heimsins 2013
13:00 - 21:00
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
þriðjudagur 04. júní
00:00 - 13:00
Sáðalmanak: Blað
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
14:00 - 23:59
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
miðvikudagur 05. júní
00:00 - 21:00
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
fimmtudagur 06. júní
04:00 - 13:00
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
16:00 - 23:59
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
föstudagur 07. júní
00:00 - 04:00
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
00:01 - 23:59
Sáðalmanak: Elri, lerki, lind og álmur
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir sáningu trjáa og runna 2013
05:00 - 15:00
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
16:00 - 23:59
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
laugardagur 08. júní
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
sunnudagur 09. júní
00:00 - 11:00
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
12:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
mánudagur 10. júní
16:33 - 23:59
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
þriðjudagur 11. júní
00:00 - 22:00
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blað
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
00:01 - 23:59
Sáðalmanak: Birki, perur, lind og víðir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir sáningu trjáa og runna 2013
miðvikudagur 12. júní
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blað
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
fimmtudagur 13. júní
00:00 - 10:00
Sáðalmanak: Blað
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
16:00
Kynningarfundur fyrir eigendur frístundahúsa við Þingvallavatn
Sjá grein: Kynningarfundur fyrir eigendur frístundahúsa við Þingvallavatn
17:00 - 23:59
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
föstudagur 14. júní
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
laugardagur 15. júní
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
sunnudagur 16. júní
00:00 - 12:00
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
10:00
Dagur hinna villtu blóma
Sjá grein: Dagur hinna villtu blóma 2013
13:00 - 23:59
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
mánudagur 17. júní
00:00 - 16:00
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
16:00 - 23:59
Sáðalmanak: Óhagstætt
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
þriðjudagur 18. júní
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Óhagstætt
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
miðvikudagur 19. júní
05:00 - 14:00
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
18:00 - 21:00
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
22:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
fimmtudagur 20. júní
00:00 - 05:00
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
13:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
föstudagur 21. júní
00:00 - 03:00
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
14:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blað
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
sunnudagur 23. júní
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Óhagstætt
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
mánudagur 24. júní
03:00 - 23:59
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
þriðjudagur 25. júní
00:00 - 04:00
Sáðalmanak: Ávextir
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
05:00 - 23:59
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
miðvikudagur 26. júní
00:00 - 11:00
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
12:00 - 21:00
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
22:00 - 23:59
Sáðalmanak: Rót
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
fimmtudagur 27. júní
02:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
föstudagur 28. júní
00:00 - 20:00
Sáðalmanak: Blóm
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
21:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blað
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
laugardagur 29. júní
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blað
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
sunnudagur 30. júní
00:00 - 23:59
Sáðalmanak: Blað
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir júní 2013
þriðjudagur 02. júlí
00:01 - 23:59
Sáðalmanak: Askur, sedrusviður, greni, fura og heslihnetur
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir sáningu trjáa og runna 2013
laugardagur 27. júlí
00:01 - 23:59
Sáðalmanak: Ýviður, eik, hestakastanía og kirsuber
Sjá grein: Sáðalmanak fyrir sáningu trjáa og runna 2013

Færð og aðstæður
Vegir á Suðurlandi eru greiðfærir.Hálkublettir eru á Holtavörðuheiði og skafrenningur.
Hálkublettir eru fáeinum heiðum og hálsum á Vestfjörðum. Opið er norður í Árneshrepp.
Vegir eru auðir á Norðurlandi austur fyrir Eyjafjörð en á Norðausturlandi er nokkur hálka á köflum og sumstaðar snjóþekja.
Á Austurlandi er snjóþekja á Öxi en víðast eru þó aðeins hálkublettir eða alveg autt.
Borgarfjarðarbrú
Vegna vinnu við brúargólf Borgarfjarðarbrúar er umferð stýrt með ljósum. Búast má við töfum ef umferð er mikil. Jafnframt er verið að breikka þverun (uppfyllingu) beggja vegna brúarinnar. Hraði er tekinn niður og vegfarendur þurfa að gæta varúðar. Áætlað er að vinnan standi til 15. júní.Vegaskemmdir á Þverárfjallsvegi
Á Þverárfjalli, vegi númer 744, er vegur mjög ósléttur og hraði því tekinn niður í 70 km/klst. Ásþungi er takmarkaður við tíu tonn.Þungatakmarkanir
Þungatakmarkanir eru á fáeinum vegum, nánari upplýsingar er hægt að fá í síma 1777 eða á vegagerdin.isHreindýr á Austur- og Suðausturlandi
Vegagerðin og Náttúrustofa Austurlands biðja vegfarendur að vera vakandi fyrir hugsanlegri umferð hreindýra við vegi á Austur- og Suðausturlandi.Sjá staðsetningu hreindýra hér.
Upplýsingar birtar með fyrirvara um heimild og tæknilegt aðgengi að upplýsingum
Heimild: Vegagerðin
Nýleg orð í belg
Hæ, þeir eru 2 metrar, fást í 4 metrum í byggingarvöruverslunum og þeir saga þá ...
Guðrún Tryggvadóttir 17. 06. 2013 13:41:
hæ elsku Gunna mín. Ég finn ekki á vefnum hvað þið hafið bogana langa. ER ...
kristbjörg 17. 06. 2013 12:57:
http://sigurduringi.is/umhverfis-og-audlindaraduneytid/
Sigurður Ingi Jóhannsson 11. 06. 2013 21:51:
http://vefir.pressan.is/ordid/2013/06/09/sigurdur-yfirlysingagladi/
af Pressunni 11. 06. 2013 21:46:
Við getum ekki svarað því hvaða magn er ráðlegt enda greinin aðeins þýdd af okkur. ...
Guðrún Tryggvadóttir 31. 05. 2013 11:32:
Ótrúlegt og svolítið eins og þetta sé þýtt á google translate. Yfirlýsingarnar hér eru svo ...
hh 31. 05. 2013 09:02:
Göngum gegn Monsanto á laugardaginn kl. 17:00 http://www.facebook.com/events/371999209586441/?notif_t=plan_user_invited
Guðrún Tryggvadóttir 23. 05. 2013 21:16:
Sæl aftur. Í lífrænni ræktun er talað um að „rækta moldina“ þ.e. að hlúa það ...
Guðrún Tryggvadóttir 21. 05. 2013 20:25:
Sæl, það er auðvelta að sá til allra jurta. Aðstæður og tími þarf bara að ...
Guðrún Tryggvadóttir 21. 05. 2013 20:21:
Fréttir frá:
Landvernd
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Náttúruverndarsamtök Íslands
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Framtíðarlandið
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Loftslag.is
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Náttúrufræðistofnun
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Umhverfis- og auðlindaráðuneytinu
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Umhverfisstofnun
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Sorpu
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
2020 Stefán Gíslason
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Sólheimum
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Skógræktarfélag Íslands
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Samtökum lífrænna neytenda
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Saving Iceland enska
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Saving Iceland íslenska
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
Meira...
RSS fréttir frá Náttúran.is má nálgast á feed://natturan.is/feeds/


Náttúran.is á Facebook.




