Náttúran.is

Eldhúsgarðurinn - hugmynd og framkvæmd

Að rækta garðinn sinn getur verið bæði einfalt og flókið en hugmyndin að Eldhúsgarðinum hér á Náttúran.is er að koma skipulagi á hugmyndina þannig að útfærslan verði sem allra einföldust og skemmtilegust. Þó að skipulagningin sem slík geti auðvitað orðið svolítið þrúgandi og virki stíf á stundum er það alveg örugglega einfaldari leið en að misreikna sig í garðinum sjálfum og gefast upp að lokum. Það er því með ráðum gert að skipuleggja út í eitt og svo getur hver og einn auðvitað ráðið því hvaða Eldhússgarðsráð hann tekur í sátt og hver ekki.

Oft getur verið gott að hafa garðinn alveg villtan og pota niður hinu og þessu eftir því sem plöntur rata til manns og fræpokar finnast í geymslunni eða í rekkanum í blómabúðinni. Það geta þeir þó aðeins gert sem nóg hafa af einhverju ef ekki öllu af eftirtöldu; plássi, peningum og tíma. Með tilraunastarfsemi og óheftu athafnafrelsi getur safnast upp ómetanleg reynsla milli ára. En fyrir þau okkar sem vantar eitthvað af plássi, tíma og peningum og hafa það markmið að sá og uppskera ætilegt í eldhúsið í sumar og haust vilja kannski nota skipulag sem nýtir plássið vel og gefur meiri yfirsýn á hvað hægt er að rækta og uppskera. Eldhúsgarðurinn er hugsaður til þess.

Fyrsta skrefið í öllu sem við gerum er auðvitað að fá hugmyndina sjálfa. Fyrir þá sem vilja koma sér upp ræktunarreit er hugmyndin sú að rækta, næsta hugmynd er kannski að rækta mikið eða lítið og upp í hugann koma plöntutegundir sem smakkast vel og fullnægja einhverri nostalgískri eða tilfinningalegri þörf. Um að gera að fullnægja þeim. En hvort sem praktík, tilfinningar eða fagurfræði stjórna ferð þarf að ákveða hvaða plöntur skal rækta. Síðan má mæla plássið sem fyrir hendi er í garðinum og teikna upp og skrifa lista yfir jurtirnar sem hugmyndin er að reyna að rækta.

Í Eldhúsgarðinum miðum við við fermeter sem stærðareiningu og út frá fermetranum getum við bæði reiknað út hve mikið af hverri plöntu passar á reitinn og síðan hve margir fermetrar þurfa að vera í Eldhúsgarðinn okkar. Til þess að sjá þetta betur höfum við gert teikningar þar sem hægt er að sjá hve margar plöntur af hverri tegund passa á fermeterinn.

Dæmi:

Þar sem Eldhúsgarðurinn gerir ráð fyrir lífrænni ræktun miðar vaxtarrýmið alltaf við lífræna ræktun. Gulófur taka 20x20cm pláss og því passa 23 gulrófur á m2. Gulrætur taka 3x15cm pláss og því passa 192 gulrætur á m2.

Hvað reiknar þú með að þurfa mikið af gulrótum og gulrófum í þitt eldhús? Ef þú þarft nokkuð minna en fermeter þá veistu það og ert komin af stað í að skipuleggja Eldhúsgarðinn þinn.

Til að skoða Eldhúsgarðinn smelltu hér.

Til að skoða sáðalmanakið smella hér.

Eldhúsgarðurinn - einföld leið til að gera sér gróðurreit hvar sem er

Ef þú hefur aðeins lítið pláss til umráða eða getur fengið smá pláss á svölum eða holað þér niður hjá vini eða kunningja gætir þú komið þér upp Eldhúsgarði í örlitlu útgáfunni. Góð stærð til að miða við er einn fermeter 1m2 en á einum fermeter má rækta ýmislegt og hafa gaman af. Ef reiturinn er ekki plægður fyrir getur þú skellt niður einföldum fjórhliða botnlausum kassa. Hann má gera úr mótatimbri eða bara einhverjum viðarafgöngum sem finnast víða. Hornin má festa saman með gúmmíbút, skósólum af ónýtum strigaskóm eða gömlum stígvélum. Heftibyssa eða nokkrar skrúfur hjálpa þér síðan við að festa heimatilbúnu „lamirnar“ á timbrið. Um að gera að kosta sem minnstu til og nota það sem til er. Auðvitað má einnig nota fínar lamir, skrúfa eða negla spýturnar saman.

Eldhúsgarður Náttúrunnar

Eldhúsgarðurinn er þáttur hér á vefnum sem snýst um að gera skipulag garðsins einfaldara og ánægjuna af ræktuninni þeim mun meiri, og gjöfulli uppskeru, vonandi.

Eldhúsgarðurinn er í raun fjórskiptur, en garðurinn er allur hugsaður út frá fermetrum þannig að hægt sé að rótera plöntutegundum á milli ára enda byggir garðurinn á lífrænni ræktun þar sem jarðvegurinn á að fá tækifæri til að jafna sig og byggjast upp og jafnvel fá algera hvíld í einhver ár. Hver jurt tekur mismikið af snefilefnum til sín úr jarðveginum og þess vegna þarf að huga að því að jarðvegurinn verði ekki mergsoginn.

Nú eru upplýsingar um nöfn og latnesk heiti á 35 jurtum og vaxtarrými þeirra nákvæmlega tiltekið þannig að plássið innan fermetersins nýtist sem allra best. Á þessu stigi er Eldhúsgarðurinn einskonar fyrirmyndargarður hvað varðar stærðir og vaxtarrými einstakra tegunda, miðað við lífræna ræktun. Meira kemur síðan í ljós síðar.

Tillögur og athugasemdir eru vel þegnar enda er Eldhúsgarðurinn engin heilög kú heldur lifandi garður sem fólk má gjarnan skipta sér af og leggja lið. Raunverulegur lífrænn Eldhúsgarður er einnig í ræktun og verða einnig fluttar fréttir af honum hér á vefnum.

Guðrún Tryggvadóttir og Hildur Hákonardóttir eru höfundar Eldhúsgarðsins en forritun annast Einar Bergmundur. Myndirnar gerir Guðrún Tryggvadóttir og Signý Kolbeinsdóttir.

Sjá Eldhúsgarðinn.

Sáningartími, gróðursetningartími og uppskerutími í Eldhúsgarðinum

Í Eldhúsgarðurinn er virkni um matjurtirnar í garðinum þar sem upplýsingar um sáningartíma þ.e.; sáning innandyra „innisáning“ og sáningartími utandyra þ.e. beint í jörð „útisáning“, gróðursetning þeirra fræja sem vildu koma upp og eru tilbúnar til að fara út í íslenska veðráttu „gróðursetning innisáningar“ og uppskerutími „uppskera“ birtist um hverja matjurt fyrir sig.

Einnig er hægt að sjá hve mikið vaxtarrými hver jurt þarf í sentimetrum.

Með því að smella á ákveðinn beð og síðan tilteknar jurtir birtast upplýsingarnar.

Sveitin

Sveit köllum við oft landið fyrir utan þéttbýlið. Þar komumst við í tengsl við náttúruna og þann lífsstíl sem hefur tíðkast í landinu öldum saman. Sveitin er í raun hin stórkostlega náttúra í allri sinni dýrð. Jöklar, fjöll, hraun, sandar, vötn og lækjarsprænur mynda landslagið en lífríkið samanstendur af flóru (trjáplöntum og villtum jurtum) og fánu (spendýrum, skordýrum, fiskum og fuglum).

Í sveitinni lifir fólk nokkuð öðruvísi lífi en í bæjum og borgum þar sem það lifir í mörgum tilvikum beint af landinu sjálfu og því sem það gefur. Lífið í sveitinni er rólegra og hraðinn er ekki jafn mikill og í borginni. Ræktun matjurta, blóma og trjáa er iðkuð bæði til sveita og í görðum bæja og borga.

Garðurinn kemur fyrir borgarbúann að vissu leiti í staðinn fyrir sveitina dags daglega en þörf fyrir útiveru í hreinni íslenskri náttúru hrekur mölbúana út fyrir bæinn á sumrin sem vetrum. Aukning sumarhúsabyggða er lýsandi fyrir þá nauðsyn okkar að dvelja í faðmi náttúrunnar einhvern hluta ársins.