Náttúran.is

Lífræn matjurtarækt á íslandi, þróun hennar og staða

„Lífræn matjurtarækt á íslandi, þróun hennar og staða“ er yfirsögn MS varnar Rögnu Dagbjartar Davíðsdóttur nema í Umhverfis og auðlindafræði við Háskóla Íslands en vörnin fer fram á morgun, miðvikudaginn 23. janúar kl 15:00 í VRII, Hjarðarhaga 6, stofu 157.

„Þrátt fyrir að stjórnvöld hafi samþykkt tillögu þess efnis að auka lífræna landbúnaðarframleiðslu þannig að hún verði um 15% af landbúnaðarframleiðslu á Íslandi árið 2020 (Þingskjal 1020, 2011-2012),  er ekki vitað hvert hlutfall hennar er í dag, hvorki hlutfall lífrænnar matjurtaræktar né hlutfall annarra lífrænna landbúnaðarvara. Markmið þessarar rannsóknar var kanna stöðu lífrænnar matjurtaræktar á Íslandi, fjalla um þróun hennar í náinni framtíð og áætla hlutdeild helstu matjurta af heildar matjurtauppskeru landsins. Í rannsókninni kom meðal annars í ljós að nú er lífræn grænmetisuppskera tæp 4% af heildarframleiðslu hérlendis og er búist við að hún aukist lítið næstu árin. Lífræn bygguppskera eykst hinsvegar úr 52% í tæp 69% af byggi ræktuðu til manneldis á tímabilinu. Auk þess var rekstrarumhverfi bænda í lífrænni matjurtarækt skoðað en bændur segjast almennt ekki anna eftirspurn og hún sé enn að aukast. Bændur sinna að mestu leyti öllu ferlinu frá ræktun þar til varan er komin í verslanir. Lögð var áhersla að fá þeirra sjónarmið varðandi hvað hindraði bændur í að fara í lífræna matjurtaræktun og hvað þyrfti að leggja áherslu á til að auka hana. Bændur telja að helsta hindrunin sé skortur á hvatningu frá þeim stofnunum er standa greininni næst eins og frá Landbúnaðarháskóla Íslands, Bændasamtökum Íslands og stjórnvöldum. Til að auka lífræna matjurtarækt þurfi meðal annars að auka styrki, ráðgjöf, tilraunir og kynningu. Í rannsókninni er aðallega stuðst við könnun sem gerð var á meðal bænda í lífrænni matjurtarækt og tilraunir er varða matjurtir á Íslandi. Auk þess var aflað heimilda hjá ýmsum stofnunum og einstaklingum er tengjast málaflokknum.“
Leiðbeinendur eru þau Brynhildur Davíðsdóttir og Ólafur Dýrmundsson. Prófdómari: Kristín Vala Ragnarsdóttir.

Allir eru velkomnir!

Ljósmynd: Kartöflugrös, hvítkál og bygg, lífræn eigin ræktun, Guðrún A. Tryggvadóttir.

Vísindalegar rannsóknir

Á Græna kortinu er hægt að fá upplýsingar um vísindalegar rannsóknir.

Skilgreiningin sem við flokkum eftir er eftirfarandi:
Rannsóknarsetur háskóla, stofnana sem og einkaaðila sem vinna að rannsóknum á sviði umhverfis og náttúru.

Sjá nánar um vísindalegar rannsóknir hér á Græna kortinu undir flokknum „Vísindalegar rannsóknir".

Grafík: Myndtákn Green Map® System flokksins „Vísindalegar rannsóknir“.

Samgönguvefur Orkuseturs

Orkusetur opnaði nýlega samgönguvef sem innheldur fjöldann allan af nýjum og uppfærðum reiknivélum sem aðstoða neytendur við minnka eldsneytisnotkun sína eða jafnvel skipta yfir í innlent og umhverfisvænna eldsneyti.

Einnig má finna síuppfærðar upplýsingar um stöðu bílaflotans og hvernig okkur gengur að að minnka olíunotkun og útblástur í samgöngum.

Skoðaðu hvaða einkunn bíllinn þinn fær (eyðsla og kolefnislosun) með því að slá inn bílnúmer þitt:

• Bílaeinkunn

Skoðaðu samgöngureiknivélarnar með því að slá inn bílnúmer þitt:

• Samanburður bíla
• Langt á lítranum
• Hvað kostar ferðin?
• Kolefnisbókhald
• Göngu- og hjólareiknir
• Hjólasparnaður
• Nýskráning bifreiða

Skoðaðu yfirlit yfir nýskráning bifreiða á Íslandi:

Eyðslu- og útblástursgildi

Rafbílareiknir

Skoðaðu metanreiknivélar:

• Metanreiknivél
• Metanbreytingareiknir

Rannsókn bendir til skaðlegra heilsufarsáhrifa erfðabreyttra afurða

Fimm landssamtök og þjónustuaðilar hvetja til breyttrar stefnumótunar og meiri aðgæslu

Ný frönsk vísindarannsókn bendir til þess að langtíma neysla erfðabreyttra afurða kunni að hafa neikvæð áhrif á heilsufar. Rannsóknin sýnir skaðleg heilsufarsáhrif erfðabreytts maísyrkis sem víða er notað í dýrafóður og matvæli og varpar hún þar með ljósi á alvarlegar brotalamir í leyfisveitingakerfi sem notast er við í Evrópu og hér á landi. Af þessu tilefni hafa fimm landssamtök og þjónustuaðilar skorað á stjórnvöld að stöðva leyfisveitingar til útiræktunar á erfðabreyttum plöntum hér á landi, þar til fram hefur farið gagnger endurskoðun á regluverki slíkra leyfisveitinga. Í opnu bréfi sem þessir aðilar hafa sent stjórnvöldum er þess einnig krafist að vísindarannsóknir sem lagðar eru til grundvallar leyfisveitingum verði gerðar gegnsærri og óháðari hagsmunum líftæknifyrirtækja.

Reykjavík 12. október 2012

Opið bréf til stjórnvalda um útiræktun erfðabreyttra plantna

Vakin er athygli stjórnvalda á niðurstöðum rannsóknar sem nýverið var kynnt í Frakklandi og leiddi í ljós hver langtíma áhrif neyslu erfðabreyttra afurða á heilsufar kunna að verða. Rannsóknin varpar ljósi á annars vegar heilsufarsáhrif erfðabreytts maís sem víða er notað í fóður og matvæli og hinsvegar á alvarlegar brotalamir í leyfisveitingakerfi því sem notast er við í Evrópu, þ.á.m. hér á landi. Af þeim ástæðum er hér með skorað á stjórnvöld að stöðva leyfisveitingar til útiræktunar á erfðabreyttum plöntum hér á landi, þar til (a) fram hefur farið gagnger endurskoðun á regluverki leyfisveitinga og rannsóknarforsendum þeirra, og (b) vísindarannsóknir sem lagðar eru þeim til grundvallar hafa verið gerðar gegnsærri og óháðari hagsmunum líftæknifyrirtækja.

• Umrædd vísindarannsókn er fyrsta langtíma tilraun á dýrum sem sýnir heilsufarsáhrif neyslu erfðabreyttra afurða á heildar líftíma dýranna (tveimur árum), en ekki einvörðungu skammtíma (90 daga) dýratilraunir sem líftæknifyrirtæki (Monsanto, Syngenta o.fl.) leggja fram er þau sækja um leyfi til ESB.
• Rannsóknin var gerð af hæfum vísindamönnum sem eru óháðir sérhagsmunum fyrirtækja í líftækni, rannsóknarskýrsla þeirra var ritrýnd og birt í virtu alþjóðlegu vísindatímariti.
• Rannsóknin fjallar m.a. um áhrif neyslu erfðabreytts maís af yrki (NK603) sem ræktað er víða og notað – að öllum líkindum einnig hér á landi – til fóðrunar búfjár, svo og til vinnslu fjölmargra matvæla, og sumstaðar til beinnar neyslu manna.
• Niðurstöður benda til neikvæðra áhrifa af neyslu hins erfðabreytta yrkis á heilsufar, m.a. æxlismyndana, truflana á líkamsstarfsemi, tjóns á mikilvægum líffærum á borð við lifur og nýru, og ótímabærs dauða.
• Erfðabreytta maísyrkið NK603 er framleitt af fyrirtækinu Monsanto. Matvælaöryggisstofnun Evrópu (EFSA) samþykkti notkun þess í matvæli og fóður í Evrópu á árinu 2009 á grundvelli skammtíma (90 daga) tilrauna á rottum sem Monsanto sjálft gerði. (Monsanto hefur haldið gögnum um þær tilraunir leyndum.)
• Sama tegund af rottum var notuð í frönsku langtíma rannsókninni á NK603 maísyrkinu. Engan þarf að undra þótt EFSA telji frönsku rannsóknina ómarktæka: Ef EFSA viðurkenndi að rannsóknin hefði gildi væri stofnunin að viðurkenna að leyfisveiting hennar á sama maísyrki hefði verið röng og að allt leyfisveitingakerfi ESB sé þar af leiðandi meingallað.

Við hörmum órökstuddar ádeilur og óábyrg viðbrögð margra – þar á meðal íslenskra – vísindamanna við niðurstöðum þessarar rannsóknar, sem reyndar eru síður en svo þær fyrstu sem sýna fram á heilsufarstjón. Almannavaldinu ber að okkar áliti að bregðast við slíkum rannsóknum á grundvelli varúðarreglunnar og tryggja betur en gert er öryggi íslenskrar náttúru, neytenda og framleiðenda gagnvart hugsanlegri áhættu af völdum erfðabreyttra lífvera og afurða þeirra. Áskorun okkar er nánar útskýrð í meðfylgjandi greinargerð og fylgiskjölum.

Matvæla- og veitingafélag Íslands

Náttúrulækningafélag Íslands

Neytendasamtökin

Slow Food Reykjavík

Vottunarstofan Tún

Greinargerð:

50 ára útgáfuafmæli - Raddir vorsins þagna

Fimmtíu ár frá útgáfu bókarinnar „Raddir vorsins þagna“ eftir Rachel Carson. Skilaboð móttekin en án viðbragða?

Að því tilefni verður haldinn opinn fyrirlestur miðvikudaginn 17. október 2012 í Öskju, stofu 132, kl. 12.25-13.15 en þá mun Joni Seager, prófessor í hnattrænum fræðum við Bentley-háskóla, halda erindi sem ber heitið „Fimmtíu ár frá útgáfu bókarinnar „Raddir vorsins þagna“ eftir Rachel Carson. Skilaboð móttekin en án viðbragða?“ [„The Fiftieth Anniversary of Rachel Carson‘s “Silent Spring”: Message heard, not really acted on"]. Fyrirlesturinn fer fram á ensku og er öllum opinn.

Andri Snær Magnason, rithöfundur, stýrir fundinum.

Raddir vorsins þagna er tímamótaverk sem hafði á margan hátt djúpstæð áhrif. Bókin hrinti af stað almennri vakningu í umhverfismálum og var aflvaki þeirrar umhverfishreyfingar sem við þekkjum í dag.  Rachel hafði rétt fyrir sér á sínum tíma og hún hefur það enn. Við nánari skoðun á notkun skordýraeiturs í Bandaríkjunum í dag kemur í ljós að notkunin er óheft og í raun farin úr böndunum. Í fyrirlestri sínum mun Joni Seager fara yfir stöðuna og spyrja spurninga um brýn málefni umhverfisbaráttunnar í dag og hvernig beri að bregðast við. Hvað höfum við lært? Hvað hefur breyst? 

Fyrirlesturinn er haldinn í samstarfi við Alþjóðlega jafnréttisskólann við Háskóla Íslands.
Grafík: Silent Spring og höfundurinn Rachel Carson, af tumblr.com.