Náttúran.is

Landskemmdir á Laugavegi

Hér ætla ég að opna umræðu um mál sem of lítið hefur verið rætt um.

Ég veit vel að umræðan er ekki vinsæl hjá öllum, en engu að síður má ekki bíða lengur með að ræða þetta brýna mál.
Í áraraðir höfum við sem ferðumst um landið haft áhyggjur af ört vaxandi landskemmdum vegna mikils akstur og álags á ótal svæðum sem mikið eru sótt af ferðamönnum. Önnur svæði sem ekki blasa við öllum en eru engu að síður fjölfarin hljóta ekki sömu umfjöllun en ástandið þar fer ört versnandi. Það á t.d. við um ýmsar gönguleiðir, bæði styttri sem lengri.

Laugaveginn hef ég gengið ótal oft, bæði á eigin vegum og sem fararstjóri fyrir Ferðafélagið. Fyrstu ferðina fór ég sumarið 1981 þegar fáir höfðu farið þar um og aðstaðan allt önnur en í dag og mína 18. ferð fór ég síðastliðna verslunarmannahelgi. Hafði þá ekki farið þar í 7 ár og sá víða mikinn mun til hins verra. Það er hálf dapurlegt að fara um viss svæði þar í dag, því farið er að sjá illa á landinu og brýn þörf er fyrir úrbótum víða á leiðinni ef ekki á verr að fara. Ómældum fjármunum hefur verið dælt í uppbyggingu skála og aðstöðu í kringum þá, á meðan leiðin sjálf hefur verið látin sitja algjörlega á hakanum og víða er skaðinn orðinn það mikill.

Ég ætla samt að byrja á að hrósa þeim „stígabótum“ sem unnar hafa verið á fyrsta hluta leiðarinnar í gegnum hraunið í Landmannalaugum og þá sérstaklega upp Brennisteinsöldu. Fór þar um síðast í fyrra og munurinn er mikill. Einnig eru hafnar smá úrbætur í Þórsmörk, en hafa ekki enn náð upp úr Langadal. Ég ætla því að vona að hér sé hafin löngu tímabær vinna, en ég kom ábendingum um slæmt ástand leiðarinnar sumarið 2004 við forráðamenn Ferðafélagsins en núna fyrst er eitthvað farið að gerast.

Höfum í huga að talið er að allt að 15.000 manns ganga leiðina á hverju ári. Slíkur fjöldi er kominn langt yfir það sem núverandi stígar þola.

Að mínu mati þyrfti jafnvel að loka leiðinni í 1-3 ár á meðan framkvæmdir færu fram á vissum köflum og þar með væri komið í veg fyrir að svæði til hliðar við núverandi stíga myndu troðast út á meðan. Það væri eflaust erfið ákvörðun fyrir ýmsa en eigum við ekki að halda okkur við þá hugsun að láta náttúruna njóta vafans?

Helstu staðir þar sem sér á Laugaveginum:

Nokkrir þeir staðir þar sem brýnna úrbóta er þörf eru taldir upp hér að neðan og eru myndir af flestum staðanna númeraðar til frekari skýringa:

1. Jökultungur. Þar er leiðin brött, erfið í viðhaldi og þar hefur víða runnið mikið úr leiðum og orðið erfitt að fóta sig. Neðst er stígurinn allt að því hættulegur þar sem allt laust efni hefur runnið úr honum og því er fólk spólandi þar á lausum klöppum. Búast má við miklum skemmdum þar ef svo fer sem horfir auk slysahættu.
   Stígar eru of óljósir eftir að komið er yfir Grasahagakvísl. Mikið sporað þar og svæðið víða illa farið. Gera þarf eh. færanlega brú á ánna til að beina umferð í ákveðinn farveg.
2. Stígar á milli Álftavatns og Hvanngils eru orðnir illa niðurgrafnir á löngum köflum. Hér er hætt við enn frekari skemmdum en orðið er þar sem fólk er hætt að ganga í stígunum og leiðin breikkar því hratt.
3. Sama ástand er á stígum á milli Langhálsa og Slyppugils.
4. Slyppugil og Bjórgil. Þar er mikið farið að renna úr grafast í kringum stíga. Ég sá mikinn mun á því svæði frá því að ég fór þar um síðast. Nánast eru þar komin „gil í gilin“ þar sem það er farið að renna verulega úr slóðinni.
5. Flatirnar sunnan við Ljósá. Eftir að komið er yfir brúnna er gengið yfir ca 200m. mólendi áður en komið er að Kápu. Þarna eru orðnar djúpar rásir sem sífellt dýpka og aðrar farnar að myndast til hliðar. Hér er svæði sem ég tók eftir skemmdum á f. 7 árum og hefur versnað mikið síðan þá. Auk þess ljót rás er orðin þar sem á að heita stígur fyrstu kaflann upp á Kápu.
6. Stígur frá hálsinum ofan við Húsadal. Þar leiðir skiptast og haldið er til vinstri til að fara í Langadal, tekur við stígur sem liggur upp hálsana þar. Víða í gróðurlendinu eru komnar djúpar rásir í stígana. Á einum stað var komin djúp hola í stíginn, sem eh. hefur reynt að velta grjóti ofan í . Hér þurfti að fara varlega yfir.

Þegar niður í Langadal var komið sá ég að þar eru stígabætur í hafnar og því ber auðvitað að fagna.

Við getum svo haldið áfram til suðurs og gert sér umfjöllun um leiðina upp úr Þórsmörk á Fimmvörðuháls þar sem ástandið er víða verra en á þeim stöðum sem ég hef nefnt hér að framan.

Eflaust má nefna ótal fleiri staði þar sem úrbóta er þörf. Ég veit líka að til stendur að lagfæra ýmislegt en þörfin fyrir stórframkvæmdir er mikil.

Ábyrgðin við að beina þetta miklum fjölda fólks á viðkvæmt svæði er mikil. Það er fyrst og fremst á herðum Ferðafélags Íslands að axla þá ábyrgð og þá helst að eigin frumkvæði áður en tekið verður fram fyrir hendur þess af öðrum aðilum. Ferðafélagið hefur unnið frábært starf á mörgum sviðum en er því miður ekki að standa sig þarna á þessu svæði sem án efa er þess helsta „mjólkurkú“ og er því næstum skylt að standa að þeim lagfæringum sem vina þarf. Á Laugaveginum nægir ekki að hafa aðeins góða skála og gistiaðstöðu. Leiðin sjálf þarf líka að vera í lagi.

Höfum samt í huga að gangandi ferðamenn eru þeir sem best fara með landið. Umræða um harða gönguskó og stafi sem gæta ýft upp gróður meðfram gönguleiðum tel ég fjarstæðukennda. Góðir skór eru nauðsyn í grófu landslagi og stafir auðvelda gönguna til muna. Í stað banna þarf að bæta stíga á fjölförnum leiðum. Við getum reynt að ímynda okkur hvernir leiðin liti út ef jafn mörg ökutæki færu þar um og þeir sem þar fara gangandi.

Nýtt upplýsingakerfi um færð á vegum kynnt

Ísland – allt árið, Íslandsstofa og SAF boðar til kynningafundar miðvikudaginn 20. febrúar 2013. Á fundunum munu fulltrúar frá Vegagerðinni kynna nýtt og öflugt upplýsingakerfi sem sýnir ástand og færð á vegakerfinu í rauntíma.

Fundurinn verður haldinn á Hilton Reykjavík Nordica kl. 08:30 – 10:00

Nánar um upplýsingakerfið:

Á síðustu árum hefur Vegagerðin þróað öflugt upplýsingakerfi um veður og færð og ástand vega. Kerfið eins og það er í núverandi mynd hefur verið notað og gengið í gegnum þróunarferli í 13 ár og nota vegfarendur það í ríkum mæli svo og stjórnendur Vegagerðarinnar, en upplýsingakerfið er um leið hluti af stjórnkerfi vetrarþjónustunnar.

Með slíku kerfi hefur reynslan sýnt, að betri möguleikar eru á:

• Yfirsýn um ástand og færð á vegakerfinu.
• Markvissri ákvarðanatöku um þjónustu og aðgerðir á vegunum.
• Umferðarvöktun og umferðarstýringu.
• Fjölbreyttri og öflugri upplýsingagjöf til vegfarenda.

Með þessu getur ferðamaður fengið upplýsingar í rauntíma um ástand og færð á vegum á ferð sinni um landið allan ársins hring.

Dagskrá:

Inngangur; Einar Karl Haraldsson formaður stjórnar Ísland – allt árið

Nýtt upplýsingakerfi Vegagerðarinnar; Björn Ólafsson og Gunnar Linnet Lokaorð; Erna Hauksdóttir, framkvæmdastjóri SAF

Áhugasamir vinsamlega skrái sig hér fyrir mánudaginn 18. febrúar. Einnig verður streymt frá fundunum. Eftirfarandi hlekkurr vísa á streymið:

Fundur í Reykjavík:
https://fundur.thekking.is/startcenter/Join.xhtml?sinr=718717897&sipw=nv64

Ljósmynd: Vegaslóði við gömul býli á Hólmavík, Guðrún A. Tryggvadóttir.

Miðborg Lundúna án mengunar?

Boris Johnson borgarstjóri Lundúna kynnti í vikunni áform sín um að gera miðborgina að fyrsta mengunarsnauða borgarhverfi í heimi (e. Ultra Low Emission Zone) í þeim tilgangi að bæta loftgæði í borginni og stuðla að hraðari orkuskiptum í samgöngum. Ef áformin verða að veruleika mega aðeins ökutæki með lítinn sem engan útblástur aka um miðborgina á venjulegum vinnutíma. Umhverfisverndarsinnar hafa efasemdir um þessi áform, einkum ef þau verða ekki að fullu komin til framkvæmda fyrr en árið 2020. Þeir telja að grípa þurfi til aðgerða af þessu tagi án tafar.
(Sjá frétt EDIE 13. febrúar).

Skotvísi Arne Sólmundssonar

Að undanförnu hafa jeppaklúbburinn 4×4, Samút og Skotvís beitt sér mjög gegn nýju frumvarpi til laga um náttúruvernd. Grein Arne Sólmundssonar, varaformanns Skotvíss, í Morgunblaðinu 13. feb. vekur spurningar sem vert er að beina til Arne, með von um svör.

Arne segir:

„Nú stöndum við hins vegar frammi fyrir ofurtrú stjórnvalda á að leysa sameiginlegan vanda með boðum og bönnum, enda er það eina lausnin sem er í boði, stundi menn ekki samráð.”

Um hvaða boð og bönn ertu að tala, Arne? Vera má að jeppakarlar viti hvað Arne á við en lesendur Morgunblaðsins hljóta að spyrja, hvað á maðurinn við?

„Aðalatriðið er að aðgengi sé tryggt án þess að spjöll hljótist af, óháð ferðamáta.”

Hverjar eru tillögur Skotvíss um hvernig skuli koma í veg fyrir náttúruspjöll? Utanvegaakstur er stórt vandamál, hefur valdið miklum spjöllum og Arne Sólmundsson bendir réttilega á að um „sameiginlegan vanda“ sé að ræða. Hvernig vill stjórn Skotvíss leysa málið?

Frumvarpið snýst um að vernda náttúruna en ekki að tryggja mönnum frjálsa för um landið óháð ferðamáta. Leggst Skotvís gegn þeirri forgangsröðun?

Ólíkir ferðamátar hafa mismunandi áhrif á náttúruna. Er þá ekki eðlilegt að mismunandi ákvæði eigi við um ólíka  ferðamáta? Vaxandi umferð vélknúinna ökutækja er ógn við öræfanáttúru hálendisins og væntanlega erum við sammála um að akstur utan vega skemmir og/eða eyðileggur ásýnd lands, jarðmyndanir og gróður. Er það ekki hinn sameiginlegi vandi? Ekki verður heldur deilt um að umferð vélknúinna ökutækja veldur hávaða sem rýfur þá kyrrð öræfanna sem margir eru að sækjast eftir. Skotvís hlýtur að vera okkur sammála um nauðsyn þess að takmarka umferð vélknúinna ökutækja og setja skýrar reglur um umferð þeirra í náttúru landsins. Er ekki svo?

„Drög að nýjum náttúruverndarlögum eru nú til umfjöllunar á Alþingi og sagan virðist vera að endurtaka sig. Stjórnvöld hafa ekkert lært af reynslunni þrátt fyrir alla gagnrýnina um skort á samráði og að ekki sé leitað í þekkingarbrunn almennings í gegnum frjáls félagasamtök á sviði útivistar, þ.e. þeirra sem eru að nýta sér þau lífsgæði sem felast í útivist og ferðalögum um landið.”

Vill Skotvís meina að frjáls félagasamtök á sviði útivistar hafi ekki átt þess kost að koma sínum skoðunum á framfæri við gerð þessa frumvarps? Hvar misstuð þið af lestinni?

„… þ.e. að innleiða boð og bönn, auka réttaróvissu meðal almennings og útbúa löggjöf sem gengur út á refsingar en ekki hvatningu og fræðslu þar sem almenningur í gegnum frjáls félagasamtök ætti að vera hluti af lausninni.”

Aftur, hvaða boð og bönn eru það sem Skotvís er andvígt sérstaklega? Hvers konar réttaróvissa mun skapast verði frumvarpið samþykkt? Sannarlega er það óskemmtilegt að refsa fólki sem ekki fer að settum lögum og reglum en hvernig skal virða umferðareglur ef engin viðurlög eru við umferðabrotum? Hvernig vill Skotvís tryggja að ekki verði ekið utan vega?

„Það er því ekki að ástæðulausu sem við höfum innleitt Árósasamninginn sem ítrekar einmitt aðkomu almennings þegar kemur að þessum málum. En hvað hefur breyst eftir innleiðingu Árósasamningsins, nákvæmlega ekkert!”

Aldrei nokkurn tíma varð ég þess var að Skotvís styddi innleiðingu Árósasamningsins sem ekki varð fyrr en haustið 2011 – 13 árum eftir að Guðmundur Bjarnason, umhverfisráðherra undirritaði hann fyrir Íslands hönd. Ekki heldur 4×4 eða Samút. En, gott og vel, ákvæði samningsins eru fyrir öll almannasamtök sem vilja beita sér fyrir náttúruvernd og mjög alvarlegt mál er ef umhverfisráðuneytið hefur brotið á þeim sem vilja njóta náttúrunnar. Því verður að fara fram á að Arne Sólmundsson geri grein fyrir hvaða ákvæði Árósasamningsins voru brotin á félagsmönnum Skotvíss.

„Stjórnvöld styðjast mest við „Hvítbækur“ sem meginheimildir fyrir lagasetningu,”

Hvaða hvítbækur er verið að tala um? Eftir því sem næst verður komist hafa ekki verið gefnar út neinar hvítbækur á vegum stjórnvalda fyrr en árið 2011 þegar bókin Náttúruvernd. Hvítbók um löggjöf til verndar náttúru Íslands var gefin út, vandað rit og til mikillar fyrirmyndar. Vera má að Arne Sólmundsson þekki söguna betur en ég og gott væri þá að heyra af því.

Bestu kveðjur, Árni Finnsson.

Ljósmynd: Jeppi í fjallaferð, ©Árni Tryggvason.

Norðmenn eiga heimsmet í rafbílavæðingu

Í Noregi eru fleiri rafbílar en í nokkru öðru landi heims, miðað við höfðatölu. Heildarfjöldinn er nú kominn yfir 10.000 og í janúar 2013 voru rafbílar 2,9% af öllum nýjum seldum fólksbílum, eða 337 talsins. Markaðshlutdeild rafknúinna vörubíla var enn hærri, eða 3,3%. Tvinnbílum fjölgar einnig ört í Noregi, en 633 slíkir seldust í janúar.
(Sjá frétt í Teknisk Ukeblad 3. febrúar).

Grafík: af vef Orkuseturs.