Náttúran.is

Göngum gegn Monsanto

Laugardaginn þ. 25. maí verða haldnar.m.k. 330 göngur í 41 löndum til að mótmælum ægivaldi Monsanto í heiminum.

Undirbúningsfundur fyrir göngu hér á landi verður haldinn í kaffihúsinu Stofunni við Ingólfstorg, þriðjudaginn 21. maí kl. 17:30.

Monsanto risinn er eins og flestir vita leiðandi í þróun erfðabreyttra fræja og svífst einskis til að auðgast. Monsanto komst á legg með því að framleiða Agent Orange sem Bandaríkjamenn notuðu í Víetnam stríðinu. Afrekalisti Monsanto er langur og dökkur (sjá nánar á Wikipediu).

Þeir sem styðja ekki heimsyfirráðastefnu Monsanto geta byrjað með því að forðast að styrkja fyrirtækið með því að sniðganga eftirfarandi fræ vörumerki*:

• Asgrow
• Channel
• Dekalb
• Deltapine
• Fielders's Choice
• Fertranelle
• Gold Country Seed
• Hubner Seed
• Jung Seed Genetic
• Kruger Seeds
• Lewis Hybrids
• Rea Hybrids
• Specialty
• Stewart
• Stone Seed Group
• Trelay Seeds
• WestBred
• De Ruiter
• Seminis

Sjá Facebooksíðu MarchAgainstMonsantoiceland

Sjá Facebooksíðu MarchAgainstMonsanto

Mývetningar vilja ekki leggja náttúruna að veði

Eftirfarandi grein birtist í Akureyrivikurblad.is þ. 14. maí sl.:

„Við erum nú ekkert örvæntingarfull í atvinnumálum hér í Mývatnssveitinni og þeir sem tóku til máls á fundinum sögðust ekki vera tilbúnir til að taka áhættuna á að virkjanaframkvæmdir hefðu áhrif á lífríki Mývatns,“ segir Ólafur Þröstur Stefánsson, íbúi í Mývatnssveit, sem sat fund sem Landsvirkjun hélt í gær til kynningar á fyrirhuguðum virkjunarframkvæmdum við Bjarnarflag í Mývatnssveit. Einnig settust íbúar saman á fundi í gærkvöldi þar sem þeir ræddu málin.

„Þetta voru mjög góðir fundir og mikið af upplýsingum sem kom fram bæði frá Árna Einarssyni frá Náttúrurannsóknarstöðinni við Mývatn og Landsvirkjun. Það var mikið spurt og þeir sem tóku til máls hafa eðlilega áhyggjur af lífríkinu og framtíðinni og því hvernig staðið verði að þessari uppbyggingu allri. Þetta voru stutt erindi og mikið vísað í gögn sem menn þurfa að kynna sér og melta til að umræðan sé málefnaleg og byggð á rökum,“ segir Ólafur.

Vilja ekki leggja náttúruna að veði til að skapa störf á Húsavík
„Við erum á fullu við að vinna að atvinnuuppbyggingu í sveitinni og mikið hefur gerst í þeim málum. Það hafa orðið til mörg störf í ferðaþjónustunni og auk þess eru ýmis verkefni í vinnslu og mikil gerjun í gangi. Mikið af ungu fólki hefur verið að flytja aftur í sveitina með fullt af góðum hugmyndum og ég held að við þurfum ekki að leggja náttúruna að veði með því að virkja í Bjarnarflagi,“ segir Ólafur og bætir því við að erfitt hafi verið að fá Landsvirkjun til að svara spurningum um hversu mörg störf skapist í sveitinni vegna virkjunarinnar. „Það kom mjög á óvart að þeir hjá Landsvirkjun gátu ekki svarað því en voru búnir að reikna út hversu mörg störf sköpuðust á Húsavík sem og afleidd störf. Með fullri virðingu fyrir Húsvíkingum þá er ég ekki tilbúinn til þess að leggja náttúruna hér að veði fyrir störf utan svæðisins. Ég held að Húsvíkingar yrðu nú ekki hrifnir ef við færum að veiða hvali í Skjálfandaflóa til að byggja upp atvinnu hér, svo ég taki nú dæmið og snúi því við“.

Stórkostlegir hagsmunir fyrir heimamenn
„Menn hér hafa miklar áhyggjur af því hverjar afleiðingarnar yrðu og þykir mikilvægt að gæta ýtrustu varúðar. Þeir hjá Landsvirkjun lögðu fram skýrslur og fleira þar sem kom fram að áhættan sé engin en þeir eru auðvitað að selja okkur þessa viðskiptaáætlun og og eru tilbúnir til að taka áhættuna en þetta eru stórkostlegir hagsmunir fyrir heimamenn, það er ekki bara vatnið sjálft og lífríkið í því heldur allt Laxársvæðið, af því skapast nú gríðarlegar tekjur. Þrátt fyrir allt þá getum við ekki séð algjörlega fyrir hvað gerist ef við erum að fikta í náttúrunni og skaðinn væri gríðarlegur ef þetta hryndi allt saman, segir Ólafur. Á fundinum var spurt hvers vegna ekki væri vilji til að setja virkjunina í nýtt umhverfismat og voru svör Landsvirkjunar á þá leið að samkvæmt lögum þá þyrfti það ekki og auk þess hefði stofnunin aukið alla umhverfisvöktun.

„Það sem brennur mest á Mývetningum er hvernig við náum tökum á ferðamannaflæðinu og stýrum því svo það verði ekki til tjóns. Það er mun stærra mál og brýnna heldur en að fara að drífa þessa virkjun af stað,“ segir Ólafur að lokum.

Ljósmynd: Frá fundinum af Akureyrivikublad.is.

Barátta gegn Monsanto

Það er ótrúlegt, en Monsanto og Co. eru komnir aftur af stað.  Þessir hagnaðar-gráðugu líftækni-fyrirtæki hafa fundið leið til að "eignast" eitthvað sem í frelsi ætti að tilheyra okkur öllum --- maturinn okkar ! Þeir eru að reyna að fá einkarétt á daglegu grænmeti okkar og ávöxtum eins og gúrkum, brokkoli og melónum, með því að þvinga ræktendur til að borga þeim og eiga á hættu að verða sóttir til saka ef þeir gera það ekki.

En við getum stoppað það að þeir geti keypt Móður Jörð. Fyrirtæki eins og Monsanto hafa fundið glufur í lagakerfi Evrópu til að komast upp með það, svo við þurfum að loka fyrir þetta áður en þeir gefa hættulegt hnattrænt fordæmi. Til þess að gera það, þurfum við lykilþjóðir eins og Þýskaland, Frakkland og Holland - þar sem andstaða vex stöðugt - og kalla á atkvæði til að stoppa þessar áætlanir Monsanto. Avaaz samtökin hafa áður haft áhrif á stjórnvöld og við getum gert það aftur.

Margir bændur og margir stjórnmálamenn eru nú þegar á móti þessu,--- við verðum baravað virkja mátt fólksins til þess að þrýsta á þessi lönd að halda höndum Monsanto frávmatnum okkar.  Skrifið undir núna og sendið öllum þeim sem vilja byggja stærsta múr til varnar matnum okkar, þann stærsta hingað til.

Taka þátt í undirskriftarsöfnun Avaaz hér.

Hvað leynist á bak við glansmyndina?

Nýja kremið frá NIVEA hefur verið auglýst mikið í fjölmiðlum að undanförnu. I auglýsingunni er það fullyrt að kremið stinni húðina og auki teygjanleika  „á tveimur vikum“. Ennfremur er sagt er að kremið sé 95% náttúrulegt sem vekur spurningar um hvað hin 5% af ónáttúrulegum efnum séu. Skilgreiningin á „náttúruleg“ getur svosem þýtt næstum hvað sem er enda ekki viðmið sem slíkt. Bensín, arsin og kjarnorka eru líka náttúrleg fyrirbæri en líka rósir og kartöflur. Einnig segir í auglýsingunni að varan innihaldi „lífræna Arganolíu“. En hve mikið af lífrænni Arganolíu er í kreminu og er forsvaranlegt að nefna lífrænt innihald þegar það er aðeins örlítill hluti af vörunni?

Náttúran.is ákvað að skoða þetta nánar og skoða innihaldslýsinguna. Skyldi auglýsing þessa krems vera dæmi um grænþvott (greenwashing)?

Fyrst er rétt að taka fram að í þessu tiltekna kremi eru engin paraben efni og er það að sjálfsögðu meðmæli með kreminu en hvað með allt hitt?

Meðal linnihaldsefna í „náttúlegu“ línunni frá NIVEA er vatn. En síðan kemur glýserín. Ekki er ljóst hvort um er að ræða glýserín sem er unnið úr dýra eða jurtaríkinu en þeir sem eru á móti því að breyta dýrum í sápu mundu gjarnan vilja fá meiri upplýsingar um það málefni.
Önnur innihaldsefni í „náttúrulegu“ línu NIVEA eru m.a.:

• Oktyldodekanól. Umhverfis og neytendasamtök í Bandaríkjunum telja efnið vera ertandi en um það eru til sterkar vísbendingar.
• Ísóprópýl stearat SE. Þetta er staðfest ertandi efni fyrir menn.
• Glýserýl Glúkósíð. Öryggi þessa efnis hefur ekki verið metið fyrir notkun í snyrtivörum. Það er því óvíst hvaða áhrif það hefur.
• Tvísterkju fosfat. Öryggi þessa efnis hefur ekki verið metið fyrir notkun í snyrtivörum.
• Metýlísóþíasólínón. Rotvarnarefni. Rannsóknir benda til þess að það kunni að vera eitrað fyrir taugakerfið, einkum fyrir börn og ungt fólk. Efnið er tekið upp í gegnum húð.
• Fenoxýetanól. Rotvarnarefni. Notkun þess í snyrtivörum er takmörkuð í Japan.  Matvæla- og Lyfjastofnun Bandaríkjanna segir að:  efnið sé rotvarnarefni sem er aðallega notað í snyrtivörum og lyfjum. Efnið getur valdið bælingu á miðtaugakerfi. Efnið geti valdið uppköstum og niðurgangi.
• Linalool. Þetta efni er nánast bannað í ESB og sætir ströngum takmörkunum. Það kemur fyrir í náttúrunni en er ertandi ef það oxast.
• Límonen. Þetta efni er nánast bannað í ESB og sætir ströngum takmörkunum. Það kemur fyrir í náttúrunni en er ertandi ef það oxast.
• Sítronellol. Þetta efni er nánast bannað í ESB og sætir ströngum takmörkunum.
• Bensýl alkóhól. Um er að ræða kemískt rotvarnarefni. Þetta er þekkt taugaeitur  og gilda reglur um takmarkaða notkun þess í snyrtivörum.
• Bútýlfenýl Metýlprópíónal. Þetta efni tengist ofnæmi og exemi sem myndast vegna snertingar.
• Alfa-ísómetýl-jónón. Þetta efni er bannað ef Alþjóðlegu Ilmefnasamtökunum (International Fragrance Association) til notkunar í ilmvötnum.
• Geraniól. Þetta efni er nánast bannað í ESB og sætir ströngum takmörkunum. Þetta er þekktur ofnæmisvaldur. Það kemur fyrir í náttúrunni en er hættulegt þegar það oxast.
• Ilmefni. Heitið segir okkur ekki neitt. Það geta verið allt að 3000 mismunandi innihaldsefni sum unnin úr jarðolíu á bak við þetta litla heiti.

Þannig að „náttúrulega“ línan frá Nivea virðist ekki vera svo heilsusamlegt eftir alltsaman. Sérstaklega vekur athygli að í línunni eru 4 innihaldsefni sem eru á bann- og takmörkunarlista innan ESB? Það er a.m.k. full ástæða til að vara við notkun kremsins hjá fólki sem er með snertiofnæmi eða viðkvæma húð.

Það versta er að þetta er ekkert einsdæmi. Stórfyrirtæki veraldarinnar eru farin að ganga á lagið og auglýsa allt sem vistvænt, grænt og umhverfisvænt, án þess að nokkur fótur sé fyrir slíkum fullyrðingum.

Við sem neytendur verðum að vera á varðbergi og veita markaðinum aðhald.

Heimildir:
U.S. Food and Drug Administration
Environmental Working Group
Bubble and Bee Organic
Nivea.co.uk, Nivea.co.uk
Greenbabyinmotion

Hugleiðingar vegna óhappa á fjöllum

Mig langar til að ræða hér mál sem er þarft að taka upp í framhaldi af skelfilegu slysi í Esjunni.
Því miður er þetta ekki fyrsta slysið af þessu tagi því ótal óhöpp hafa orðið á liðnum mánuðum sem enduðu þó betur.
Ekki vil ég alhæfa um einstök óhöpp, en engu að síður þarf hér breytt hugarfar.
Sem björgunarsveitamaður í 32 ár hef ég séð ýmislegt og tekið þátt í fjölda aðgerða sem hefðu með öllu verið óþarfar ef fólk hefði búið sig rétt fyrir ferðirnar.

Á liðnum árum hefur orðið mikil aukning í áhuga almennings á fjallagöngum og fjallaferðum. Því er ekki annað hægt en að fagna af heilum hug. Fyrir ekki svo mörgum árum voru það „sérvitringar og furðufuglar“ sem völdu sér áhugamál sem þessi. Fjöllin voru sem áður voru ógn, eru orðin aðdráttarafl í dag. En virðing okkar fyrir fjöllunum og hættum þeirra má á engan hátt minnka þrátt fyrir aukna kunnáttu og batnandi búnað.
Fjölmargir hópar harðduglegs fólks hafa sprottið upp og þyrpast á fjöll í alls kyns aðstæðum og veðri. Fólk sem jafnvel hefur ekki fundið sig í öðrum áhugamálum er orðið illa sýkt af hinni stórkostlegu fjallabakteríu. Þessari þróun ber á flestan hátt að fagna og á góðum dögum eru fjöllin krökk af hamingjusömu fólki.

En nú verðum við samt sem áður að fara að skoða þessa þróun betur. Að mínu mati hafa margir þessara hópa farið offari í sínum ferðum. Duglegt fólk sem telur sér allt fært en kunnáttan lítil og oft er hópstjórinn upphafinn sem alvitur leiðtogi. Aðili sem fer oft of geyst og hleypir með fólki sem á ekkert erindi á fjöll. Sorgleg staðreynd sem hefur orðið of mörgum að falli og það jafnvel í fylgd mjög vanra fjallamanna. Í ferðum sem þessum er hópurin aldrei sterkari en sá sem sístur er varðandi kunnáttu og búnað. Þetta er staðreynd sem allir verða að temja sér sem ætla í ferðir sem þessar. Kröfur þarf því að auka til þátttakenda í slíkum ferðum og ekki síst þarf að auka kröfur til skipuleggjenda slíkra ferða.

Í samtölum mínum við margt gott fólk úr hópum af þessu tagi hef ég heyrt ýmislegt. Fólki án lágmarksþekkingar og búnaðar fer í krefjandi fjallaferðir. Hér þarf því breytt hugarfar og auka kröfur til þeirra sem ætla að halda til fjalla. Þetta flotta fólk er oft vel búið varðandi fatnað, en þegar kemur að vissum þáttum er eins og einhverjar huglægar hindranir spretti upp. Líkt og fólk haldi að það fylgi áhætta að bæta búnaðinn. Sömu rök og heyrðust á sínum tíma þegar öryggisbelti í bifreiðum voru að öðlast sinn sess.

Hér nefni ég nokkra þætti:

1. Broddar og ísaxir

Þessi lykilbúnaður í fjallaferðum er því miður of oft vanmetin en stundum ofmetinn. Fólk er nefnilega allt of oft að fá sér algjörlega ófullnægjandi búnað af þessu tagi. Sk. „hálkubroddar“ eru orðnir algeng sjón á fjöllum. Búnaður sem er með öllu ófullnægjandi í flestum aðstæðum. Getur jafnvel orðið til þess að fólk fer lengra en það ætti að komast m.v. reynslu og annan búnað. Nokkur óhöpp hafa orðið undanfarið vegna slíks búnaðar. Erlendur ferðamaður varð úti í grunnri jökulsprungu sem hann hafði álpast ofan í á slíkum broddum og komst ekki upp úr aftur. Menn á fjallabroddum gengu þar upp og niður án fyrirhafnar. Því verðum við að hefja átak gegn sk. „hálkubroddum“ í fjallaferðum. Hér eftir notum við aðeins fjallabrodda og ísöxin er alltaf í hendinni þegar við erum komin á broddana. Og síðast en ekki síst, við verðum að læra fullkomlega hvernig nota á þennan búnað þannig að viðbrögðin verði okkur eðlislæg. Viðvaningur með ísöxi er verr settur en án hennar í vissum aðstæðum.

2. Snjóflóðabúnaður

Allt of fáir þeirra sem fara á fjöll að vetrarlagi eru rétt undirbúnir vegna snjóflóðahættu. Fáir hafa þekkinguna á að meta hættuna og forðast hættusvæði. Margir hafa miklar ýmsar ranghugmyndir varðandi þennan stóra ógnvald okkar fjallamanna. Síðan er það merkilegt hversu fáir hafa með sér nauðsynlegan öryggisbúnað. Snjóflóðaýlir, leitarstöng og skófla er nokkuð sem allir eiga að hafa (engar undanþágur). Við köllum þetta „heilaga þrenningu“. Slíkt er ekki búnaður sem aðeins fararstjórinn eða björgunarsveitamenn sem hugsanlega koma til aðstoðar eiga að hafa. ALLIR eiga að hafa þennan búnað í fjallaferðum að vetrarlagi. Snjóflóð falla á lægstu fjöllum. Ömurleg slys af völdum snjóflóða hafa orðið þar sem enginn reiknaði með slíku. Þar sem er snjór, þar geta fallið snjóflóð. Lítið flóð getur verið banvænt eða slasað þá sem fyrir því verða illa. Við verðum að hætta að vanmeta þessa ógn. Fólk sem greitt getur hátt í eitthundraðþúsund fyrir góðan regnjakka, á ekki að telja eftir sér að greiða hálfa þá upphæð fyrir þennan búnað sem skilið getur á milli lífs og dauða. Búnaður sem þessi sjaldséður hjá of stórum hluta fjallafólks.

3. Rötun

Í dag eru of fáir sam líta á áttavitann sem sinn besta ferðafélaga. Sjálfur hef ég hitt hópa þar sem kannski einn úr hópnum var með GPS tæki. Annar búnaður var ekki með. Hver væri staðan hjá slíkum hóp ef rafhlöður tækisins tæmdust. Áttaviti á alltaf að vera með í för og það helst á hverjum manni. Því sá sem verður viðskila við hópinn er í vondum málum án áttavitans ef skyggnið versnar.

Nú vona ég að óhöpp og slys undanfarinna missera verði öllu fjallafólki ástæða til nýs hugarfars varðandi þær kröfur sem við gerum til okkar sjálfra og ferðafélaga okkar í framtíðinni. Það er ekki nóg að einn í hópnum sé vel búinn, allir þurfa að vera það. Við verðum líka að temja okkur hugarfarið að það sé ekki skömm að snúa við í tíma. Í stórum hóp getur félagslegur þrýstingur með að ljúka verkefninu orðið of mikill og þeir sem síður treysta sér neyða sig of oft áfram langt umfram getu og búnað.
Viss kunnátta, búnaður og þjálfun ætti að vera skylda í fjallaferðum. Því fer fjarri að þeirri skyldu sé framfyglt hjá stórum hluta fjallafólks í dag. Margt annað má bæta varðandi þekkingu og búnað fjallafólks en látum þessa þrjá þætti duga í þessum pistli.

Eru ekki komin nógu mörg dæmi til að sýna okkur fram á að þar þarf að verða breyting? Við veitum ekki afslátt af öryggi á fjöllum.

Verum samt óhrædd við að ferðast sem fyrr, en af meiri skynsemi og betur undirbúin.