Náttúran.is

Eldhúsgarðurinn - einföld leið til að gera sér gróðurreit hvar sem er

Ef þú hefur aðeins lítið pláss til umráða eða getur fengið smá pláss á svölum eða holað þér niður hjá vini eða kunningja gætir þú komið þér upp Eldhúsgarði í örlitlu útgáfunni. Góð stærð til að miða við er einn fermeter 1m2 en á einum fermeter má rækta ýmislegt og hafa gaman af. Ef reiturinn er ekki plægður fyrir getur þú skellt niður einföldum fjórhliða botnlausum kassa. Hann má gera úr mótatimbri eða bara einhverjum viðarafgöngum sem finnast víða. Hornin má festa saman með gúmmíbút, skósólum af ónýtum strigaskóm eða gömlum stígvélum. Heftibyssa eða nokkrar skrúfur hjálpa þér síðan við að festa heimatilbúnu „lamirnar“ á timbrið. Um að gera að kosta sem minnstu til og nota það sem til er. Auðvitað má einnig nota fínar lamir, skrúfa eða negla spýturnar saman.

Sáðalmanak fyrir maí 2013

Náttúran birtir nú fjórða sáðalmanak ársins 2013. Guðfinnur Jakobsson lífrænn bóndi í Skaftholti tekur saman efni í sáðalmanök Náttúrunnar.

Efnið er unnið úr garðabók Maríu Thun, en hún fékkst við rannsóknir á tengslum himintungla og gróðurs í rúmlega 60 ár og gefur út sáðalmanak á hverju ári. Höfuðáhrifin eru frá tunglinu, eftir því hvernig það stendur gagnvart stjörnumerkjum dýrahringsins.

1.    maí 00 – 21 ávextir, 22 – 24 rót
2.    maí 00 – 24 rót
3.    maí 00 – 11 rót, 12 – 24 blóm
4.    maí 00 – 24 blóm
5.    maí 00 – 08 blóm, 09 – 24 ávextir
6.    maí 00 – 01 ávextir, 02 – 17 blað, 18 – 24 ávextir
7.    maí 00 – 10 ávextir, 11 – 24 blað
8.    maí 00 – 08 blað, 09 – 24 ávextir
9.    maí 00 – 06 ávextir, 06 – 24 óhagstætt
10.  maí 00 – 24 óhagstætt
11.  maí  00 – 24 óhagstætt
12.  maí  00 – 24 rót
13.  maí  01 – 02 rót, 04 – 24 blóm
14.  maí  00 – 24 blóm
15.  maí  00 – 16 blóm, 17 – 24 blað
16.  maí  00 – 24 blað
17.  maí  00 – 10 blað, 11 – 24 ávextir
18.  maí  00 – 24 ávextir
19.  maí  00 – 24 ávextir
20.  maí  00 – 04 ávextir, 05 – 24 rót
21.  maí  00 – 24 rót
22.  maí  00 – 24 rót
23.  maí  00 – 11 rót, 12 – 19 blóm, 19 – 24 óhagstætt
24.  maí  00 – 24 óhagstætt
25.  maí  00 – 24 óhagstætt
26.  maí  00 – 24 óhagstætt
27.  maí  00 – 13 ávextir, 13 – 19 óhagstætt, 19 – 24 ávextir
28.  maí  00 – 18 ávextir, 18 – 24 óhagstætt
29.  maí  00 – 24 rót
30.  maí  00 – 17 rót, 18 – 24 blóm
31.  maí  00 – 24 blóm

Hagstætt tímabil til útplöntunar er frá 12. til 23 maí.

Sáðalmanak hvers dags birtist nú einnig á Viðburðardagatalinu hér til hægri á síðunni.
Oftast liggur í augum uppi hvað eru rætur, blaðplöntur, ávextir og blóm en hér skulu talin upp nokkur atriði sem geta vafist fyrir okkur.

•    Til rótarplantna teljast líka sellerí, hnúðsellerí, kálrabi eða pastinaka og laukar
•    Til blaðplantna teljast hnúðfennel, aspargus, rósakál og blómkál
•    Til blómplantna teljast blómplöntur þó þær vaxi upp af laukum og brokkólí
•    Til ávaxta teljast baunir, linsubaunir, allar korntegundir, kúrbítur, grasker, agúrkur, tómatar og maiskorn

Annað skýrir sig sjálft.
Grafík: Eldhúsgarðurinn byrjar í huganum, Guðrún A. Tryggvadóttir og Signý Kolbeinsdóttir.

Sáðalmanak fyrir apríl 2013

Náttúran birtir nú þriðja sáðalmanak ársins 2013. Guðfinnur Jakobsson lífrænn bóndi í Skaftholti tekur saman efni í sáðalmanök Náttúrunnar.

Efnið er unnið úr garðabók Maríu Thun, en hún fékkst við rannsóknir á tengslum himintungla og gróðurs í rúmlega 60 ár og gefur út sáðalmanak á hverju ári. Höfuðáhrifin eru frá tunglinu, eftir því hvernig það stendur gagnvart stjörnumerkjum dýrahringsins.

1.   apríl 00 – 24 blað
2.   apríl 00 – 02 blað, 03 – 24 ávextir
3.   apríl 00 – 04 óhagstætt, 04 – 24 ávextir
4.   apríl 00 – 05 ávextir, 06 – 24 rót
5.   apríl 00 – 24 rót
6.   apríl 00 – 05 rót, 06 – 24 blóm
7.   apríl 00 – 24 blóm
8.   apríl 00 – 02 blóm, 03 – 24 blað
9.   apríl 00 – 24 blað
10. apríl 00 – 24 blað
11. apríl 00 – 01 blað, 02 – 24 ávextir
12. apríl 00 – 08 ávextir, 08 – 16 óhagstætt, 16 – 24 ávextir
13. apríl 01 – 24 rót
14. apríl 00 – 24 rót
15. apríl 00 – 12 rót, 13 – 24 blóm
16. apríl 00 – 24 blóm
17. apríl 00 – 22 blóm
18. apríl 00 – 03 óhagstætt, 03 – 09 blóm, 10 – 24 blað
19. apríl 00 – 24 blað
20. apríl 00 – 03 blað, 04 – 24 ávextir
21. apríl 00 – 24 ávextir
22. apríl 00 – 19 ávextir, 20 – 24 rót
23. apríl 00 – 24 rót
24. apríl 00 – 08 rót, 09 – 19 ávextir, 20 – 24 rót
25. apríl 00 – 18 rót, 18 – 24 óhagstætt
26. apríl 00 – 01 rót, 02 – 10 og frá 17 – 24 blóm
27. apríl 00 – 06 blóm, 06 – 24 óhagstætt
28. apríl 00 – 07 óhagstætt, 07 – 24 blað
29. apríl 00 – 09 blað, 10 – 24 ávextir
30. apríl 00 – 05 ávextir og 10 – 24 ávextir.

Hagstæður tími til útplöntunar er dagana 15. til og með 28. apríl.
Sá tími er einnig hagstæður til að klippa tré og runna nema ef ætlað er að afklippurnar í græðlinga.

Sáðalmanak hvers dags birtist nú einnig á Viðburðardagatalinu hér til hægri á síðunni.

Oftast liggur í augum uppi hvað eru rætur, blaðplöntur, ávextir og blóm en hér skulu talin upp nokkur atriði sem geta vafist fyrir okkur.

• Til rótarplantna teljast líka sellerí, hnúðsellerí, kálrabi eða pastinaka og laukar
• Til blaðplantna teljast hnúðfennel, aspargus, rósakál og blómkál
• Til blómplantna teljast blómplöntur þó þær vaxi upp af laukum og brokkólí
• Til ávaxta teljast baunir, linsubaunir, allar korntegundir, kúrbítur, grasker, agúrkur, tómatar og maiskorn

Annað skýrir sig sjálft.

Grafík: Eldhúsgarðurinn byrjar í huganum, Guðrún A. Tryggvadóttir og Signý Kolbeinsdóttir.

Garðurinn - Húsdýr

Þau dýr sem algengust eru á bæjum og býlum kallast húsdýr. Það eru kýr, hestar, kindur, geitur, svín, hænur og fleiri tegundir dýra svo sem eins og gæsir og kanínur. Öll þessi dýr eiga það sameiginlegt að þau eru á býlinu af ákveðinni ástæðu. Hún er sú að maðurinn getur nýtt sér dýrin á einhvern hátt s.s. til átu, reiða, mjólkur-, kjöts- eða eggjaframleiðslu. Miklar framfarir á sviði kynbóta hafa átt sér stað á undanförnum árum og þykja þær orðnar sjálfsagður hlutur.

Það þarf mikið magn vatns, heys, korns og ekki síst lands til að framleiða hvert kíló af kjöti. Að borða minna kjöt er því eitt það besta sem við getum gert fyrir umhverfið.

Lífrænn landbúnaður er sú tegund landbúnaðar sem byggir á skiptiræktun, moltugerð, lífrænum áburði, lífrænu skordýraeitri og mekanískri ræktun til að viðhalda gæðum jarðvegsins og til að hafa stjórn á skordýrum/skordýraplágum. Notkun tilbúins áburðar er haldið í algjöru lágmarki, og erfðabreytt afbrigði eru ekki notuð svo eitthvað sé nefnt. Um 32,2 milljónir hektara á jörðunni eru núna ræktaðar á lífrænan hátt.

Þannig viðheldur lífræni landbúnaðurinn gæðum jarðvegsins, og skapar lífsskilyrði fyrir bæði vistkerfi og manneskjur. Lífrænn landbúnaður byggir á líffræðilegri fjölbreytni, vistvænum ferlum, hringrásum efna í náttúrunni og tekur tillit til þeirra sérstöku aðstæðna sem eru á hverjum stað fyrir sig. Lífrænn landbúnaður sameinar nýsköpun og vísindi til að bæði umhverfið og mannkynið njóti góðs af og skapar forsendur til að allir fái þau lífsgæði sem þeir þurfa.

Vistvænn búskapur kallast gæðastýrður hefðbundinn búskapur og er gæðaeftirlit, vottun og vörumerki þá á höndum búnaðarsambanda.

Vottunarstofan Tún er aðili að IFOAM og hefur eftirlit með vottunum á lífrænni landbúnaðarframleiðslu á Íslandi. Sjá frekari upplýsingar á síðu alþjóðasamtaka lífrænna ræktenda - www.ifoam.org.

Skrifstofan - Plöntur

Síðan að við mannfólkið fórum að hreiðra um okkur innan dyra hafa plönturnar fylgt okkur eftir. Nálægð við gróðurinn er mikilvæg á margan hátt. Plöntur þjóna því hlutverki í náttúrunni að fylla loftið af súrefni* svo að á jörðinni þrífist líf. Plöntur innan dyra auka súrefnisflæði, jafna rakastigið og hreinsa eiturefni úr loftinu. Það er sérstaklega mikilvægt að hafa plöntur þar sem mikið af rafmagnstækjum eru í gangi t.d. á skrifstofunni.

*Með ljóstillífun grænna plantna er koltvíoxíð (CO2) úr andrúmsloftinu notað til að mynda kolvetni eða sykrur. Um leið er vatnssameind (H2O) klofin í frumum til að halda uppi ljósttilífun og afleiðing þess er sú að súrefni (O2) losnar.
Talið er að jörðin hafi verið súrefnislaus fyrir 3,5 milljónum ára en síðan hafi smám saman myndast súrefni við ljóstillífun örvera. Nú er súrefni um 21% í andrúmsloftinu.