Náttúran.is

Hvað er mengun?

Mengun vísar yfirleitt til skaðlegs útstreymis eða útflæðis efna frá samfélaginu út í umhverfið. Um nógu mikið magn efna er að ræða til þess að valda tjóni á heilsu fólks, lífríki eða eignum.

Efni og orka eru í sífelldri hringrás í náttúrunni. Mengun breytir hringrásum náttúrunnar og því efnisflæði sem þegar er til staðar. Oft er mengun einungis fólgin í því að hraða náttúrulegum ferlum, eins og þegar heitu jarðhitavatni er dælt upp úr jarðhitasvæði mun hraðar en það endurnýjast.

Mannkynið losar gríðarlega mikið magn af ýmsum efnum út í umhverfið. T.d. losa samfélög mannanna um 6 milljarða tonna af kolefni út í andrúmsloftið vegna bruna jarðefnaeldsneytis og iðnaðarútsleppis. Þetta er allt að hundraðfalt meira en losnar af völdum náttúrunnar sjálfrar.

Einnig er mengun frá mannlegum samfélögum mjög fjölbreytt að efnasamsetningu. Mörg efni sem við losum út í náttúruna brotna ekki auðveldlega niður, eyðast ekki heldur eru í náttúrunni í þúsundir ára. Aðeins um 1 prósent af öllum efnum sem eru á boðstólnum á mörkuðum heimsins hafa verið ofnæmis- og eiturefnaprófuð.

Stundum er eftirfarandi jafna sett fram:

Mengun = Fólksfjöldi x Tækni.

Sú mengun sem samfélag veldur byggir því á annarsvegar fólksfjölda og hins vegar á tæknistigi þess samfélags. Tæknivæddari mannmörg samfélög menga í þessu samhengi meira en samfélög sem byggja á frumstæðari tækni.

Grafík: Menguð Jörð, Guðrún Tryggvadóttir og Signý Kolbeinsdóttir.

Vatnabúsvæði

Á Græna kortinu er hægt að fá upplýsingar um vatnabúsvæði.

Skilgreiningin sem við flokkum eftir er eftirfarandi:
Vistkerfi í fersk- og saltvatni, og hið fjölbreytta dýralíf sem þrífst í vatni. Söfn og náttúrustofur sem fást við vatnavistfræði og ýmiskonar sýningar henni tengdar.

Sjá nánar um vatnabúsvæði hér á Græna kortinu undir flokknum „Vatnabúsvæði".

Grafík: Myndtákn Green Map® System flokksins „Vatnabúsvæði“.

Baráttan um landið frumsýnd

Splunkuný heimildarmynd Helenu Stefánsdóttur „Baráttan um landið“ kemur til sýningar í Bíó Paradís frá og með nk. miðvikudegi.

Myndin segir sögu þeirrar náttúru sem er í hættu vegna fyrirhugaðra virkjanaframkvæmda og raforkuframleiðslu fyrir stóriðju á Íslandi. Einnig drepur sagan á þeim ómetanlegu náttúruperlum sem nú þegar hefur verið fórnað fyrir stóriðju, en í dag fara u.þ.b. 80% af framleiddri raforku á Íslandi í erlenda stóriðju. Sagan er sögð af hinum hógværu röddum sem búa á og unna landinu sem er í hættu og hefur verið eyðilagt.

Sjá myndskeið hér.