Náttúran.is

Vertu umhverfisvinur og búðu til þína eigin gróðurmold

Að gera sína eigin gróðurmold er ekki einungis umhverfisvænt og skemmtilegt heldur sparar það einnig öllum peninga. Sveitarfélagið þitt þarf að greiða minna fyrir urðun og þú sparar þér kaup á gróðurmold því moltan sem verður til í moltugerðarílátinu er dýrindis áburður „molta“ og grunnurinn að lífrænni gróðurmold í hæsta gæðaflokki.

Þeir sem einu sinni byrja á að safna lífræna úrganginum sínum í moltugerðarílát spyrja sig oft að því af hverju þeir hafi ekki byrjað á því löngu fyrr.

En það er aldrei of seint að byrja.

Íslenska gámafélagið býður nú upp á tilboð á snyrtilegu moltugerðaríláti, af stærð fyrir meðalfjölskyldu, og sem hentar vel í bakgarðinn. Sérstök ílát fyrir moltugerðina hafa það fram yfir venjulega trékassa að þau flýta fyrir niðurbroti því kassinn er einangraður sem gerir það að verkum að innihaldið hitnar. Ílátið kostar 19.900 krónur. Sjá nánar á vef Íslenska gámafélagsins.

Ein af þremur tunnum í þriggja flokka sorpflokkunarkerfi Íslenska gámafélagsins er brún tunna fyrir lífræna matarafganga en úr innihaldi brúnu tunnanna er einmitt framleidd molta. Þriggja flokka kerfið er nú þegar við lýði í tólf bæjarfélögum á landinu. Sjá nánar um þriggja flokka kerfið hér.

Grafík: Moltugerðarílát frá Íslenska gámafélaginu, Guðrún A. Tryggvadóttir.

Fjölmiðlaverðlaun á Degi íslenskrar náttúru

Ríkisstjórn Íslands ákvað síðastliðið haust, að tillögu Svandísar Svavarsdóttur umhverfisráðherra, að tileinka 16. september ár hvert íslenskri náttúru. Markmiðið með Degi íslenskrar náttúru er að beina sjónum landsmanna að hinni einstöku náttúru landsins, gögnum hennar og gæðum.

Umhverfisráðherra hefur ákveðið að stofna til fjölmiðlaverðlauna sem veitt verða á Degi íslenskrar náttúru. Verðlaununum er ætlað að hvetja til hverskyns umfjöllunar um íslenska náttúru, hvort heldur er í því skyni að vekja athygli á einstakri náttúru landsins eða benda á þær ógnir sem steðja að íslenskri náttúru og mikilvægi þess að varðveita hana og vernda í þágu komandi kynslóða.

Verðlaunin verða veitt fjölmiðli, ritstjórn, blaða- eða fréttamanni, dagskrárgerðarfólki eða ljósmyndara sem hafa skarað fram úr með umfjöllun sinni um íslenska náttúru. Til greina koma einstök verkefni eða heildarumfjöllun um íslenska náttúru.

Óskað er eftir tilnefningum til verðlaunanna fyrir 1. ágúst 2011. Tilnefningar með rökstuðningi sendist Umhverfisráðuneytinu, Skuggasundi 1, 150 Reykjavík.

Sanngirnisvottun - viðmið

Sanngirnisvottun (einnig nefnt Réttlætismerki) beinir sjónum að mannréttindum. Markmiðið með sanngirnisvottun er að fólk geti lagt sitt af mörkum til betri lífs fyrir börn og fullorðna í fátækari hlutum heimsins. Í stuttu máli má segja að markmiðið sé að:

• Tryggja að vinnufólk og ræktendur fái sanngjörn laun fyrir vinnu sína.
• Vinna gegn misrétti vegna kyns, húðlitar eða trúar
• Vinna á móti barnaþrælkun
• Hvetja til lífrænnar ræktunar
• Styðja lýðræðisþróun samtímis því að fólk fái gæðavörur.

Smábændur og handverksmenn í vaný róuðum löndum eiga erfitt með að fóta sig á heimsmarkaði. Til þess að hafa aðgang að stórum mörkuðum og selja vörur sínar neyðast bændur oft til að lækka verð, gera litlar kröfur til vinnuumhverfis, til viðbótar því að drjúgur skerfur af hagnaðinum fer til milliliða. Þetta leiðir til þess að margir bændur fá ekki nægilega borgað fyrir vinnu sína og geta þar af leiðandi ekki framfleytt sér og fjölskyldu sinni.

Sanngirnisvottun er nokkurs konar viðskiptasamband framleiðanda, innflytjanda, verslana og neytenda, sem er opið, gagnkvæmt og með virðingu fyrir öllum hlutaðeigendi. Sanngirnisvottun felur ekki í sér styrki eða niðurgreiðslur til bænda heldur er hún trygging fyrir sanngjörnum greiðslum, öruggu vinnuumhverfi, framýróun, virðingu fyrir mannréttindum og umhverfinu sem er undirstaða trygga efnahagslega og félagslega þróun.

Bananar, kakó, hrásykur, kaffi, te, mangó, hunang, appelsínur, bómullarvörur, leikföng, fótboltar og djús eru dæmi um þær vörur sem geta verið sanngirnisvottaðar.

Alþjóðlegt merki sanngirnisvottunar gengur undir ýmsum nöfnum (fer eftir þjóðum) Max Havelaar/ Fair Trade/Transfair. Merkið er eitt og hið sama og er veitt með leyfi the international Fairtrade Organization, sem eru alþjóðleg samtök sanngirnisvottunar.
Fair Trade Labelling Organizations International (FLO) er alþjóðlegur úttektaraðili merkisins. Úttekt fer fram árlega, jafnvel oftar ef þörf krefur. Til viðbótar eru gerðar ársfjórðungssamantektir á verslun með sanngirnisvottaðar vörur.

Sjá Fair Trade búðina hér á Náttúrumarkaði.

Um náttúru og umhverfi í drögum að nýrri stjórnarskrá

Stjórnlagaráð hefur komist að niðurstöðu og samþykkt fyrir sitt leiti drög að nýrri stjórnarskrá. Í henni eru ákvæði um náttúru og dýravernd. Hér getur að líta þessar greinar en frumvarpið í heild sinni má finna hér

33. gr.
Náttúra Íslands og umhverfi

Náttúra Íslands er undirstaða lífs í landinu. Öllum ber að virða hana og vernda.

Öllum skal með lögum tryggður réttur á heilnæmu umhverfi, fersku vatni, ómenguðu andrúmslofti og óspilltri náttúru. Í því felst að fjölbreytni lífs og lands sé viðhaldið og náttúruminjar, óbyggð víðerni, gróður og jarðvegur njóti verndar. Fyrri spjöll skulu bætt eftir föngum.

Nýtingu náttúrugæða skal haga þannig að þau skerðist sem minnst til langframa og réttur náttúrunnar og komandi kynslóða sé virtur.

Með lögum skal tryggja rétt almennings til að fara um landið í lögmætum tilgangi með virðingu fyrir náttúru og umhverfi.

34. gr.
Náttúruauðlindir

Auðlindir í náttúru Íslands, sem ekki eru í einkaeigu, eru sameiginleg og ævarandi eign þjóðarinnar. Enginn getur fengið auðlindirnar, eða réttindi tengd þeim, til eignar eða varanlegra afnota og aldrei má selja þær eða veðsetja.

Til auðlinda í þjóðareign teljast náttúrugæði, svo sem nytjastofnar, aðrar auðlindir hafs og hafsbotns innan íslenskrar lögsögu og uppsprettur vatns- og virkjunarréttinda, jarðhita- og námaréttinda. Með lögum má kveða á um þjóðareign á auðlindum undir tiltekinni dýpt frá yfirborði jarðar.

Við nýtingu auðlindanna skal hafa sjálfbæra þróun og almannahag að leiðarljósi.

Stjórnvöld bera, ásamt þeim sem nýta auðlindirnar, ábyrgð á vernd þeirra. Stjórnvöld geta á grundvelli laga veitt leyfi til afnota eða hagnýtingar auðlinda eða annarra takmarkaðra almannagæða, gegn fullu gjaldi og til tiltekins hóflegs tíma í senn. Slík leyfi leiða aldrei til eignarréttar eða óafturkallanlegs forræðis yfir auðlindunum.

35. gr.
Upplýsingar um umhverfi og málsaðild

Stjórnvöldum ber að upplýsa almenning um ástand umhverfis og náttúru og áhrif framkvæmda þar á. Stjórnvöld og aðrir skulu upplýsa um aðsteðjandi náttúruvá, svo sem umhverfismengun.

Með lögum skal tryggja almenningi aðgang að undirbúningi ákvarðana sem hafa áhrif á umhverfi og náttúru, svo og heimild til að leita til hlutlausra úrskurðaraðila.

Við töku ákvarðana um náttúru Íslands og umhverfi skulu stjórnvöld byggja á meginreglum umhverfisréttar.

36. gr.
Dýravernd

Með lögum skal kveðið á um vernd dýra gegn illri meðferð og dýrategunda í útrýmingahættu.

Sanngirnisvottun

Á Græna kortinu er hægt að fá upplýsingar um sanngirnisvottanir.

Skilgreiningin sem við flokkum eftir er eftirfarandi:
Tákn um Fair Trade (sanngirnisvottun, réttlætismerki) fá einungis þeir sem leggja megin áherslu á sölu Fair Trade vara í verslun sinni og samtökum sem leggja mikla áherslu á að kynna almenningi hugmyndafræði sanngjarnra viðskipta. Aðeins einn íslenskur aðili hefur fengið Fair Trade vottun á nokkrar innfluttar kaffitegundir hér á landi.

Sjá nánar um sanngirnisvottanir hér á Græna kortinu undir flokknum „Sanngirnisvottun".

Grafík: Myndtákn Green Map® System flokksins „Sanngirnissvottun“.