Náttúran.is

Umsögn Samtaka lífrænna neytenda um umsögn Landbúnaðarháskóla Íslands

Samtök lífrænna neytenda (SLN) töldu óhjákvæmilegt að koma á framfæri athugasemdum við umsögn auðlindadeildar um tillögu til þingsályktunar um eflingu græna hagkerfisins á Íslandi, 7. mál, því þar koma fram fullyrðingar sem stangast í grundvallaratriðum á við niðurstöður viðamikilla vísindalegra rannsókna sem gerðar hafa verið á lífrænum aðferðum í landbúnaði, svo og langtíma samanburðarrannsókna á lífrænum og hefðbundnum ræktunaraðferðum. Í umsögninni mátti einnig finna rangfærslur og villandi staðhæfingar sem samtökin sáu sig knúin til að leiðrétta.

Starfshópur samtakanna Opinber stefnumótun sendi því eftirfarandi umsögn um umsögn auðlindadeildar LbhÍ til Nefndasviðs Alþingis í gærkvöldi. Umsögn auðlindadeildar má finna hér.

Umsögn samtakanna um þingsályktunartillöguna sjálfa sem var send inn 11. nóvember sl. má finna hér.

Þingsályktunartillöguna um eflingu græna hagkerfisins á Íslandi má finna hér.

Umsögnin er einnig á vef Alþingis sem má nálgast með því að smella hér. Yfirlit yfir allar umsagnir sem hafa borist má finna hér.

Þeir sem vilja skrá sig í starfshópinn Opinber stefnumótun geta gert það hér.

Hér á eftir má lesa umsögn Samtaka lífrænna neytenda um umsögn Landbúnaðarháskóla Íslands:

Atvinnuveganefnd Alþingis
B.t. Nefndasviðs Alþingis
Austurstræti 8-10
150 Reykjavík

Reykjavík, 21. nóvember 2011

Efni: Viðauki við umsögn Samtaka lífrænna neytenda (SLN) um tillögu til þingsályktunar um eflingu græna hagkerfisins á Íslandi, þskj. 7, mál nr. 7: Athugasemd við umsögn auðlindadeildar Landbúnaðarháskóla Íslands.

SLN vísa til áður innsendrar umsagnar sinnar til nefndasviðs Alþingis um þetta mál. Að gefnu tilefni telja SLN hins vegar óhjákvæmilegt að koma á framfæri athugasemdum við umsögn auðlindadeildar LBHÍ. Þar koma fram fullyrðingar sem stangast í grundvallaratriðum á við niðurstöður viðamikilla vísindalegra rannsókna sem gerðar hafa verið á lífrænum aðferðum í landbúnaði, svo og langtíma samanburðarrannsókna á lífrænum og hefðbundnum ræktunaraðferðum (sjá fylgiskjöl).

Í því sambandi má sérstaklega geta þess að um miðjan september birti Rodale-stofnunin í Pennsylvaníu í Bandaríkjunum nýjar niðurstöður úr rannsókn sem stofnunin hefur unnið að samfleytt í 30 ár. Í rannsókninni var lífrænn landbúnaður borinn saman við hefðbundinn landbúnað, bæði hvað varðar afkomu bænda og umhverfisáhrif. Niðurstöðurnar eru lífræna landbúnaðinum mjög í hag hvað báða þessa þætti varðar.

Helstu niðurstöður rannsóknarinnar voru þessar:

• Lífræn ræktun skilar jafnmikilli eða meiri uppskeru en hefðbundin ræktun.
• Í þurrkatíð er uppskera í lífrænni ræktun mun meiri en í hefðbundinni ræktun.
• Lífrænn landbúnaður byggir upp jarðveginn og stuðlar að sjálfbærni hans.
• Orkunotkun er um 40% meiri í hefðbundnum landbúnaði en í lífrænum landbúnaði.
• Losun gróðurhúsalofttegunda er um 55% meiri í hefðbundnum landbúnaði en í lífrænum landbúnaði.
• Afkoma bænda í lífrænum landbúnaði er betri en annarra bænda.

Nánari upplýsing um niðurstöður rannsóknarinnar má finna hér: http://stefangisla.wordpress.com/2011/10/02/lifraen-raektun-skapar-fleiri-storf-meiri-hagnad-og-betra-umhverfi/

Megininntak umsagnar auðlindadeildar er að lífrænar aðferðir séu ekki sjálfbærari en aðrar ræktunaraðferðir vegna þess að þær valdi rýrnun jarðvegsgæða, skili mun minni uppskeru á flatareiningu og útheimti meiri orkunotkun. Umsögn auðlindadeildar er einhliða og hugmyndafræðilegs eðlis, fremur en vísindalegs eðlis. Hún byggir á hugmyndafræðilegri andstöðu við lífrænar aðferðir. Vísað er til „fjölmargra rannsókna“ án þess að nokkrar þeirra séu tilgreindar, nema hvað einvörðungu er vitnað til skrifa eins harðasta andstæðings lífrænna aðferða á Norðurlöndum, dr. Holger Kirchman.

Fullyrðingar um að lífrænar aðferðir leiði til næringarskorts í jarðvegi stangast algerlega á við niðurstöður vísindarannsókna í Evrópu og Bandaríkjunum. Þær benda til þess að lífrænni ræktun haldist mun betur á næringarefnum og  lífrænu efni en hefðbundin ræktun. Sömu rannsóknir benda til þess að lífrænar aðferðir auki kolefni í jarðvegi, stuðli að bættri hringrás og endurnýtingu regn- og grunnvatns, og styrki örveru- og smádýralíf. Allt stuðlar þetta að meira heilbrigði jarðvegs í lífrænni ræktun en í hefðbundinni og tryggir nytjaplöntum meira og varanlegra aðgengi að fjölþættari næringarefnum.

Misskilnings gætir í umsögn auðlindadeildar þar sem segir að niðurbrot lífrænna áburðarefna sé ekki alltaf í samræmi við þarfir plantna og þess vegna verði að nota tilbúinn áburð. Notkun tilbúins áburðar skapar misvægi í næringarsamsetningu jarðvegs. Tilbúinn áburður raskar og jafnvel skaðar lífríki örvera og smádýra, en þau gegna einmitt gríðarlega mikilvægu hlutverki við niðurbrot lífrænna efna og þar með tilflutning næringarefna til nytjaplantna. Auk þess helst jarðvegi illa á tilbúnum áburði, sem getur auðveldlega skolast út í grunnvatn og ár í vætutíð, með tilheyrandi mengunaráhrifum. Líta verður á lífríki jarðvegs og plantna sem eina vistfræðilega heild þar sem heilbrigði og vöxtur nytjaplantna byggist á jafnvægi og heilbrigði alls vistkerfisins.  Tilbúinn áburður kann að raska því jafnvægi.

Ný doktorsrannsókn leiðir í ljós að umhverfiseitur leynist í matarumbúðunum

Sex af hverjum tíu pappírspokum utan um matvæli inniheldur umhverfiseitur sem eykur hættuna á krabbameini og krónískum nýrnasjúkdómi. Pokar utan um örbylgjupoppkorn og umbúðir utan um tilbúið rúgbrauðsdeig innihalda svo mikið af flúorefnum sem ekki eyðast að það getur verið hættulegt heilsunni að borða innihaldið í því magni sem Danir gera, að því er segir í frétt á vef Jyllands Posten.

Í fréttinni er greint frá niðurstöðum rannsókna Xenia Trier vegna doktorsverkefnis síns. Trier segir að fyrrgreind efni safnist upp í líkamanum og þess vegna eigi þau ekki að vera nálægt matvælum. Hún segir að pappír eigi að sjúga í sig fitu og að það sé grunsamlegt geri hann það ekki. Sjálf vill hún plast utan um matvæli í stað pappírs og pappa.

Verkefnisstjórn Grænu orkunnar afhendir iðnaðarráðherra skýrslu um orkuskipti í samgöngum

Verkefnisstjórn Grænu orkunnar afhenti í dag skýrslu um það hvernig best verði staðið að orkuskiptum í samgöngum. Stjórnvöld hafa sett sér það markmið að árið 2020 komi 10% þeirrar orku sem notuð er í samgöngutækjum frá endurnýjanlegum orkugjöfum. Þetta er metnaðarfullt markmið í ljósi þess að hlutfall vistvænna ökutækja í dag er aðeins 0,35%.

Í skýrslu Grænu orkunnar er m.a. sett fram tímasett aðgerðaáætlun með skilgreindum ábyrgðaraðilum og árangursmælikvörðum.  Aðgerðirnar spanna allan feril orkuskipta; frá framleiðslu, í gegnum dreifingu um innviði og til endanotanda. Í skýrslunni er greining á núverandi laga- og skattaumhverfi og settar fram  tillögur í skattamálum sem eiga að hvetja til orkuskipta.

Í skýrslunni er fjallað um mikivægi aukinnar samvinnu þeirra sem koma að þróunarverkefnum á þessu sviði og áhersla lögð á að hið opinbera sýni gott fordæmi, t.d. með því að setja fram stefnu um innkaup sem styður við orkuskipti. Jafnframt er skýrslan upplýsingabrunnur um endurnýjanlega orkugjafa, skuldbindingar  Íslands á alþjóðavettvangi og stefnumörkun stjórnvalda á undangengnum árum.

Að mati Grænu orkunnar eru ýmis ljón á veginum sem mögulega geta hægt á orkuskiptum og má í því samhengi nefna hátt verð á  vistvænum ökutækjum, hæga endurnýjun bílaflotans, skorti á innviðum og óvissu um hvaða orkugjafi/ar verði ofan á. Lögð er áhersla á að stjórnvöld styðji vel við þróunina á fyrstu stigum orkuskipta.  Liður í því er að tryggja að tímabil ívilnana verði til ákveðins langs tíma svo dregið verði úr óvissu þeirra sem taka þátt í uppbyggingu orkuskipta. Því er lögð fram tillaga um að ívilnanir á sviði orkuskipta komi ekki til endurskoðunar fyrr en í fyrsta lagi árið 2020. Komi þessi aðgerðaáætlun til framkvæmda er stigið stórt skref með stefnumótun á sviði orkuskipta hér á landi.

Í verkefnisstjórninni eru Sveinn Viðar Hauksson, formaður, f.h. iðnaðarráðuneytis og Bílgreinasambandsins, Bryndís Skúladóttir f.h. Samtaka iðnaðarins, Danfríður Skarphéðinsdóttir f.h. umhverfisráðuneytis, Íris Baldursdóttir f.h. Samorku, Magnús Ásgeirsson f.h. Samtaka verslunar og þjónustu, Ólafur Bjarnason f.h. Sambands íslenskra sveitarfélaga, Runólfur Ólafsson f.h. FÍB, Þorsteinn Rúnar Hermannsson f.h. innanríkisráðuneytis, Ögmundur Hrafn Magnússon f.h. fjármálaráðuneytis.

Verkefnisstjóri er Ágústa S. Loftsdóttir Orkustofnun

Með verkefnisstjórn starfa Erla Sigríður Gestsdóttir f.h. iðnaðarráðuneuytis og Kolbeinn Marteinsson f.h. iðnaðarráðherra.

Tengill á skýrsluna

Ljósmynd: Verkenfisstjórnin ásamat verkefnisstjóra og meðhjálpara, Iðnaðarráðuneytið.